Biuro Prawne Sekretariatu KEP, Powiadamianie organów administracji państwowej o powoływaniu i odwoływaniu osób sprawujących funkcję organu osoby prawnej

I. Podstawa prawna

Art. 7 ust. 4 Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską (Dz. U. 1998 Nr 51, poz. 318) stanowi, że: „w odpowiednim czasie poprzedzającym ogłoszenie nominacji biskupa diecezjalnego Stolica Apostolska poda jego nazwisko do poufnej wiadomości Rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Dołożone zostaną starania, aby to powiadomienie nastąpiło możliwie wcześnie”.

Art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1989 Nr 29 poz. 154 z późn. zm.) nakłada na władzę kościelną obowiązek powiadamiania właściwego organu administracji państwowej o powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcję organu osoby prawnej.

 

II. Interpretacja przytoczonych powyżej przepisów prawnych

  1. Regulacja konkordatowa dotyczy jedynie biskupów diecezjalnych.
  1. Obowiązek zawiadamiania o powołaniu i odwołaniu osoby z funkcji organu kościelnej osoby prawnej dotyczy wszystkich kościelnych osób prawnych.
  1. Ustawodawca w art. 14 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie precyzuje jaki organ jest właściwy do przyjęcia takiego powiadomienia. Wydaje się jednak, że per analogiam można stosować art. 13 ust. 2, który stanowi, że: „jeżeli przepis prawa lub ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej, właściwym organem administracji państwowej jest odnośnie do osób prawnych wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1-4, art. 7 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, 6 i 7 art. 9 ust. 1 pkt 7 – minister właściwy do spraw wyznań religijnych; w pozostałych przypadkach – wojewoda”.

 

III. Wyjaśnienia praktyczne

  1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest właściwym organem administracji państwowej odnośnie do:

osoba prawna

organ osoby prawnej

Metropolia metropolita
Archidiecezja arcybiskup archidiecezjalny lub administrator archidiecezji
Diecezja biskup diecezjalny lub administrator diecezji
administratura apostolska administrator apostolski
Caritas Polska dyrektor
Caritas diecezji dyrektor
Ordynariat Polowy ordynariusz polowy (biskup polowy)
instytuty życia konsekrowanego wyższy przełożony
prowincje zakonów przełożony prowincji
kościelne instytuty naukowe i dydaktyczno-naukowe kanonicznie erygowane
  1. Wojewoda jest właściwym organem administracji państwowej odnośnie do:

osoba prawna

organ osoby prawnej

Parafia proboszcz lub administrator parafii
kościół rektoralny rektor
Papieskie Dzieła Misyjne dyrektor krajowy
Kapituły prepozyt albo dziekan
parafie personalne proboszcz lub administrator parafii
Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonnych Męskich przewodniczący
Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonnych Żeńskich przewodnicząca
opactwa, klasztory niezależne, domy zakonne opat, przełożona
wyższe i niższe seminaria duchowne diecezjalne rektor
wyższe i niższe seminaria duchowne zakonne dyrektor

3.   Powiadomienie o powołaniu i odwołaniu osoby z funkcji organu kościelnej osoby prawnej powinno zawierać:

  • imię i nazwisko osoby sprawującej funkcję organu osoby prawnej
  • obywatelstwo
  • miejsce zamieszkania tejże osoby.

4.   Właściwa władza kościelna powiadamia organ administracji państwowej także o:

  • zmianach dotyczących nazwy i siedziby kościelnej osoby prawnej oraz o zmianie jej granic
  • połączeniu, podziale i zniesieniu kościelnej osoby prawnej.

5.   Ponieważ obowiązek zawiadamiania o powołaniu i odwołaniu osoby z funkcji organu kościelnej osoby prawnej dotyczy wszystkich kościelnych osób prawnych, dlatego też w przypadku stowarzyszeń publicznych powołanych przez kompetentną władzę kościelną lub innych publicznych osób prawnych, które nabyły osobowości prawną w trybie art. 10 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej uzasadnionym jest, aby o zmianach dotyczących:

  • nazwy tejże osoby prawnej
  • jej siedziby

oraz o powołaniu i odwołaniu osoby z funkcji organu kościelnej osoby prawnej

– powiadomić Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

6.   Zgodnie z art. 6 z ustawy z dnia 17 maja 1989 roku o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej kościelną osobą prawną jest także Konferencja Episkopatu Polski, dlatego wydaje się, że o powołaniu nowych władz Konferencji Episkopatu Polski, na przykład Prezydium lub Sekretarza Generalnego KEP – należałoby powiadomić Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.