400-lecie karmelitanek bosych w Polsce

Celebracją uroczystej Mszy św. w dniu 24 maja 2012 r. pod przewodnictwem generała Zakonu Karmelitów Bosych o. Saverio Cannistrà rozpoczęły się obchody 400-lecia przybycia karmelitanek bosych do Polski. Do krakowskiego klasztoru przy ul. Kopernika (Kraków-Wesoła) przybyły przeorysze i delegatki klasztorów w Prowincji Krakowskiej (które przeżywają spotkanie formacyjne), karmelici bosi z obydwoma polskimi Prowincjałami na czele i spora liczba wiernych. W homilii o. Generał podkreślił, że karmelitanki bose przez swoją kontemplacyjną, milczącą i ukrytą przed światem obecność stoją w pierwszym szeregu misji Kościoła, gdyż ofiarowują swoje życie za życie świata i przypominają mu cel do którego powinien zmierzać.

Z okazji Jubileuszu Prowincjałowie Prowincji Warszawskiej i Krakowskiej skierowali list do środowisk karmelitańskich podkreślający szczególne świadectwo życia i misję karmelitanek bosych w Kościele. Podjęte również zostały różne inicjatyw kulturalne, naukowe i duszpasterskie. W klasztorach sióstr trwa peregrynacja ikony św. Teresy od Jezusa z przygotowywanymi na tę okoliczność pamiątkowymi obrazkami i figurkami św. Teresy.

W niedzielę, 27 maja 2012 r. w Muzeum Archeologicznym w Krakowie zostanie udostępniona wystawa pt.: „Mam ja skarb, mam… Cztery wieki karmelitanek bosych w Polsce ”. Potrwa ona do 28 września br. Zostaną tam pokazane cenne pamiątki ze wszystkich Karmeli żeńskich na dawnych ziemiach Polski oraz z dwu istniejących dziś w Krakowie klasztorów przy ul. Kopernika i przy ul. Łobzowskiej. Obok dzieł sztuki znajdzie się wśród nich wiele przedmiotów związanych z kulturą życia zakonnego karmelitanek bosych, na co dzień niedostępnych z racji klauzury papieskiej.

Ponadto w poniedziałek, 28 maja 2012 r. odbędzie się ogólnopolskie sympozjum naukowe na Uniwersytecie Jagiellońskim (Collegium Novum) „Cztery wieki Karmelitanek Bosych w Polsce” poświęcone wkładowi mniszek w polską historię, kulturę i duchowość.

Karmelitanki Bose (pełna nazwa: Mniszki Bose Zakonu Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel) powstały w XVI w. w wyniku reformy zakonu karmelitańskiego przeprowadzonej przez św. Teresę z Awilia. Za datę powstania Zakonu przyjmuje się dzień zamknięcia klauzury pierwszego klasztoru reformowanego pw. św. Józefa w Avila 24 sierpnia 1562 r. W krótkim czasie św. Teresa założyła w Hiszpanii 17 klasztorów. Reforma rozszerzyła się następnie poza granice Hiszpanii, obejmując kolejno: Włochy (1590), Francję (1604), Belgię (1607). Aktualnie zakon jest obecny w 81 krajach świata.

Do Polski karmelitanki bose przybyły z Belgii 26 maja 1612 roku i osiadły w Krakowie przy kościele św. Marcina (ul. Grodzka). Od tamtej chwili nieprzerwanie żyły na terenie całej Rzeczypospolitej pośród dziejowych doświadczeń i prób. W XVI w. powstało na ziemiach polskich 7 klasztorów, a w następnym stuleciu jeden. Wskutek rozbiorów domy te zostały zniesione przez władze zaborcze. Ocalał tylko klasztor w Krakowie przy ul. Kopernika. Stał się on schronieniem dla wygnanek z innych klasztorów. Odrodzenie karmelitanek bosych w Polsce nastąpiło w XIX w. dzięki siostrom z Belgii. W pierwszej połowie XX w. wojenne zawieruchy poważnie zahamowały rozwój Zakonu. Podczas II wojny światowej ponownie klasztor przy ul. Kopernika udzielił gościny siostrom, które musiały opuścić swoje domy. Po wojnie liczba wspólnot stopniowo wzrastała.

Obecnie w Polsce istnieje 29 klasztorów karmelitanek bosych będących na terenie polskich Prowincji (Krakowskiej – 12 klasztorów w Polsce i Warszawskiej – 17 klasztorów w Polsce). W ostatnich latach powstały też polskie fundacje poza granicami kraju: na Islandii, w Norwegii, na Ukrainie, w Rosji, na Słowacji, w Karagandzie i Kazachstanie. W sumie w polskich klasztorach żyje ok. 570 sióstr karmelitanek bosych.

Siostry prowadzą życie kontemplacyjne, dążąc do mistycznego zjednoczenia z Bogiem przez wiarę, nadzieję i miłość. Charyzmatem karmelitanek bosych jest służyć Kościołowi i sprawie zbawienia dusz nieustanną modlitwą oraz życiem prowadzonym w samotności, milczeniu i ewangelicznym wyrzeczeniu, a zarazem we wspólnocie siostrzanej miłości. Karmelitanki bose podejmują apostolat wyłącznie kontemplacyjny. Wierne duchowi eklezjalnemu, przyjmują posługę ofiary i żarliwej modlitwy wstawienniczej za cały Kościół, a zwłaszcza za kapłanów i teologów. Spośród licznego grona świętych i błogosławionych karmelitanek bosych, dwie: św. Teresa od Jezusa i św. Teresa od Dzieciątka Jezus posiadają tytuł doktora Kościoła.


Kraków: otwarcie wystawy „Mam  ja skarb, mam… Cztery wieki karmelitanek bosych w Polsce”.

Z udziałem o. Saverio Canistra OCD, przełożonego generalnego Zakonu Karmelitów Bosych, jak i przełożonych prowincjalnych prowincji warszawskiej i krakowskiej otwarto dzisiaj, 25 maja, w Muzeum Archeologicznym w Krakowie wystawę „Mam  ja skarb, mam… Cztery wieki karmelitanek bosych w Polsce”. Wystawa została zorganizowana wspólnie przez Krakowską Prowincję Karmelitów Bosych, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Archeologiczne w budynku tego muzeum przy ul. Poselskiej. Wernisaż wystawy otworzyli w ogrodach muzeum obaj dyrektorzy muzeów Michał Niezabitowski i Jacek Górski oraz prowincjał o. Andrzej Ruszała OCD. Wernisaż ubogacony został występem Izabeli Drobotowicz –Orkisz z Teatru Hagiograf. Zostały pokazane zabytki ze wszystkich Karmeli żeńskich na dawnych ziemiach Polski oraz z dwu  istniejących dziś w Krakowie domów na Wesołej i na Łobzowie. Obok pięknych dzieł sztuki, ornatów, haftów, obrazów, rzeźb, relikwiarzy i kielichów znalazło się wiele przedmiotów związanych z kulturą życia zakonnego karmelitanek bosych, na co dzień niedostępnych z racji klauzury papieskiej. Pomysłodawcą i kuratorem wystawy jest Joanna Daranowska –Łukaszewska. Plastykiem wystawy jest Łukasz Sarnat. Koordynatorami całości prac byli o. Włodzimierz Tochmański OCD, Urszula Misiak z MHMK i Anna Tyniec z MAK. Obecne na wernisażu były władze Krakowa, województwa małopolskiego, Archidiecezji Krakowskiej oraz instytucji muzealnych i pracownicy sztuki oraz wielu przeorów i przełożonych klasztorów karmelitańskich. Wystawa z okazji 400-lecia karmelitanek bosych w Polsce będzie czynna do końca września b.r.

Jubileuszowe celebracje 400-lecia rozpoczęte zostały wczoraj pod przewodnictwem przełożonego generalnego zakonu karmelitów bosych o. Saverio Canistrà OCD. Uroczysta Eucharystia sprawowana była 24 maja br., w klasztorze karmelitanek bosych w Krakowie, przy ul. Kopernika. Przybyło na nią ponad 30 kapłanów karmelitów bosych oraz matki przeorysze i siostry delegatki klasztorów Krakowskiej Prowincji, a także liczni wierni. Był to wielki wyraz wdzięczności Bogu za polski żeński Karmel Terezjański, ponad 570 sióstr w 38 klasztorach na terenie Polski, Ukrainy, Słowacji, Kazachstanu, Rosji, Islandii i Norwegii.

Do Polski karmelitanki bose przybyły z Belgii 26 maja 1612 roku i osiadły w Krakowie przy kościele św. Marcina (ul. Grodzka). Do końca XVII w. powstało na ziemiach polskich 7 klasztorów. Ostatnią fundacją w okresie przedrozbiorowym był klasztor w Krakowie na Wesołej (obecnie ul. Kopernika), założony w 1725 r. Jest on jedynym w Polsce Karmelem, który szczęśliwie przetrwał okres kasat, stając się schronieniem dla wygnanek z innych klasztorów.  Obecnie w Polsce działa 29 klasztorów karmelitanek bosych, będących pod jurysdykcją polskich prowincji zakonu: krakowskiej (12 klasztorów w Polsce) i warszawskiej (17 klasztorów w Polsce). W ostatnich latach powstało też 9 polskich fundacji poza granicami kraju: w Hafnarfjordur na Islandii, w Tromso w Norwegii, w Sofijskiej Borszczygówce k. Kijowa i Pokotylivce k. Charkowa na Ukrainie, w Usolu Syberyjskim k. Irkucka w Rosji, w Koszycach i Detve k. Bańskiej Bystrzycy na Słowacji oraz w Karagandzie i Oziornoje w Kazachstanie. W sumie w 38 polskich klasztorach jest ok. 570 sióstr karmelitanek bosych ze średnią wieku 46 lat.

o. Włodzimierz Tochmański OCD