Wystawa w Wieliczce: „PAX ET BONUM. Zakony franciszkańskie w Polsce”

stygmaty św. FranciszkaHerb, którym od wieków posługują się Franciszkanie przedstawia rękę Chrystusa i rękę św. Franciszka, które skrzyżowane obejmują krzyż. Herb ten wzbogacony jest o łacińskie słowa Pax et Bonum, czyli Pokój i Dobro. Łacińska dewiza zakonów franciszkańskich jest częstym mottem umieszczanym na franciszkańskich kościołach, budynkach kolegiów i domach zakonnych.

Nie przypadkowo więc najnowsza ekspozycja Muzeum, dotycząca zakonów Franciszkańskich w Polsce, nosi tytuł, który rozpoczyna ten cytat. Warto dodać także,                  iż wspomniana ekspozycja „PAX ET BONUM. Zakony franciszkańskie w Polsce”, zorganizowana została przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka z myślą o uczestnikach Światowych Dni Młodzieży – którzy zwiedzają ją bezpłatnie – i z uwagi na wizytę Papieża Franciszka. Wpisuje się też w realizowany od kilku lat cykl prezentujący zakony mające związek z wielicką kopalnią soli.

Wystawa została podzielona na dwie części. W pierwszej znalazły się portrety i sceny z życia św. Franciszka oraz wizerunki jego świętych współpracowników i naśladowców (Klara, Antoni Padewski), następnie portrety wybranych świętych czczonych w poszczególnych gałęziach franciszkańskich: Bernardyn ze Sieny, Jan Kapistran, Józef z Leonessy, Józef z Kupertynu, Pacyfik z San Severino. Wśród ważnych dla historii zakonu świętych i błogosławionych nie zabrakło związanych z Polską: zarówno żyjących w średniowieczu – Kinga, Salomea, Jakub Strepa – jak i współcześnie – br. Albert Chmielowski, Alojzy Kosiba, Maksymilian M. Kolbe, Aniela Salawa oraz błogosławieni Męczennicy z Peru. W drugiej części prezentowanej w Sali Gotyckiej znalazły się portrety zakonników i zakonnic namalowane od XVII w. do czasów współczesnych.

Wśród autorów obrazów znajduje się wielu anonimowych lub zapomnianych malarzy, ale można odnaleźć także nazwiska znanych artystów: Grzegorza Czarnic, Michała Stachowicza, Adama Chmielowskiego, Władysława Rossowskiego, Ferdynanda Olesińskiego, Tadeusza Popiela czy Józefa Mehoffera.

Ekspozycję wzbogaciły tkaniny, szaty i naczynia liturgiczne oraz dokumenty związane z solnymi nadaniami dla klasztorów franciszkańskich. Nadania solne są jednym z powodów, dla których Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka zajmuje się tematyką kościelną. Władcy polscy, już od poł. XIII w., wielokrotnie przeznaczali sól lub część dochodów z żup krakowskich dla klasztorów klarysek w Krakowie, Starym Sączu oraz Wrocławiu

Innym ważnym powodem prezentowania zakonu franciszkańskiego w Wieliczce jest jego stała obecność w mieście od końca XVI w. Według tradycji, już od 1592 r. w wielickiej parafii św. Klemensa bernardyni z Krakowa sprawowali codzienną opiekę duszpasterską nad pracownikami Żupy Wielickiej ( włącznie ze zjazdami pod ziemię do ciężko rannych).

Także w kopalni odnajdziemy ślady Braci Mniejszych. W solnej kaplicy Św. Antoniego z 1698 r. (I poziom kopalni soli) znalazły się wizerunki świętych, których kult propagowali franciszkanie-reformaci: Antoni Padewski, Franciszek z Asyżu, Dominik, apostołowie Piotr i Paweł, Piotr z Alkantary i Kazimierz Królewicz. Ponadto przed ołtarzem głównym ustawiono dwie solne figury klęczących mnichów. Zapewne wpływ na taki program ikonograficzny mieli wieliccy reformaci, którzy później objęli Służbę Bożą w tej podziemnej kaplicy.

Ekspozycji „PAX ET BONUM. Zakony franciszkańskie w Polsce” towarzyszy prezentacja fotografii krakowskiego artysty fotografika Michała Grychowskiego, ukazująca życie i codzienne zajęcia współczesnych zakonnic i zakonników z różnych zgromadzeń franciszkańskich. Fotografie rozmieszczone zostały w różnych miejscach, na zewnątrz zespołu Zamku Żupnego.

Wystawę i prezentację zdjęć można oglądać od 15.07 do 16.10.2016 r. w Zamku Żupnym w Wieliczce.

www.muzeum.wieliczka.pl

Marek Skubisz


Patronat medialny:

TVP Kraków, Radio Plus, Źródło, Gość Niedzielny, Portal Deon, Portal Opoka

Prezentowane na wystawie eksponaty pochodzą ze zbiorów:

  • Klasztoru Franciszkanów Konwentualnych w Krakowie
  • Klasztoru Franciszkanów w Krakowie
  • Klasztoru Franciszkanów w Wieliczce
  • Klasztoru Ojców Bernardynów w Krakowie
  • Klasztoru Braci Mniejszych Kapucynów w Krakowie
  • Klasztoru Sióstr Klarysek w Starym Sączu
  • Klasztoru Sióstr Klarysek w Krakowie
  • Klasztoru Sióstr Bernardynek w Krakowie
  • Klasztoru Braci Albertynów w Krakowie
  • Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
  • oraz Pani Lidii Olesińskiej

Czas trwania: 15.07 – 16.10.2016 r.

Organizator: Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Miejsce: Zamek Żupny, ul. Zamkowa 8, Wieliczka