Jan Paweł II
HOMILIA W BAZYLICE ŚW. KLEMENSA KU CZCI ŚWIĘTYCH CYRYLA I METODEGO
Z OKAZJI USTANOWIENIA ICH PATRONAMI EUROPY
Rzym, 14 lutego 1981 r.
1. Szczególnie się cieszę, że mogę się znaleźć – wraz z licznymi Kardynałami i osobistościami oraz z wiernymi pochodzenia słowiańskiego mieszkającymi w Rzymie – na tej uroczystej celebracji eucharystycznej ku czci świętych braci Cyryla i Metodego, w tej bazylice św. Klemensa, gdzie spoczywają czcigodne doczesne szczątki św. Cyryla; jest to celebracja konieczna i radosna zarazem, ku czci dwóch chwalebnych świętych, których 31 grudnia ubiegłego roku, Listem apostolskimEgregiae virtutis, ogłosiłem niebieskimi patronami całej Europy, obok św. Benedykta.
Jak wiadomo w ubiegłym roku przypadało stulecie ogłoszenia encykliki Grande munus, w której Leon XIII, po ukazaniu wielorakiej osobowości i intensywnej działalności apostolskiej obu świętych, wprowadził ich wspomnienie liturgiczne do kalendarza Kościoła katolickiego; obchodzono również jedenaste stulecie Listu Industriae tuae, który mój poprzednik Jan VIII, w czerwcu roku 880, skierował do księcia Świętopełka, zalecając używanie języka słowiańskiego w liturgii.
Te ważne rocznice, połączone z rocznicą piętnastego stulecia urodzin św. Benedykta, skłoniły mnie do tego, by obok imponującego dzieła ewangelizacyjnego i cywilizacyjnego Patriarchy Zachodu uwydatnić także dzieło nie mniej ważne i rozstrzygające – z punktu widzenia kościelnego i historycznego – dokonane przez dwóch świętych braci, wobec których cały Kościół, Wschodu i Zachodu, ma trwały dług ogromnej wdzięczności i synowskiego uznania.
2. Dzisiejsza liturgia słowa ukazała nam w pierwszym czytaniu zakończenie etapu podróży apostolskiej Pawła i Barnaby do Antiochii Pizydyjskiej. Dwaj odważni głosiciele Ewangelii, odrzuceni przez Żydów, oświadczają z otwartością: „skoro odrzucacie słowo Boże…, oto zwracamy się do pogan!”. A św. Łukasz komentuje: „Gdy poganie to usłyszeli, radowali się i uwielbiali słowo Boże, a uwierzyli wszyscy, którzy byli przeznaczeni do życia wiecznego” (por. Dz 13,46.48).
Podobnie jak Paweł i Barnaba, święci Cyryl i Metody, bracia według krwi, a jeszcze bardziej według wiary, byli nieustraszonymi naśladowcami Chrystusa i niestrudzonymi głosicielami słowa Bożego.
Urodzeni w Tesalonice, w mieście, gdzie św. Paweł prowadził część swojej działalności apostolskiej i do którego pierwszych wiernych skierował dwa listy, obaj bracia weszli w kontakt duchowy i kulturowy z Kościołem patriarszym Konstantynopola, wówczas kwitnącym kulturą teologiczną i działalnością misyjną i potrafili połączyć wymagania oraz zobowiązania powołania zakonnego ze służbą misyjną. Chazarowie na Krymie byli pierwszymi świadkami ich apostolskiej gorliwości; jednak ich najważniejszym dziełem ewangelizacyjnym była misja w Wielkich Morawach, podjęta po tym, jak książę morawski Rościsław zwrócił się z prośbą do Cesarza i do Kościoła Konstantynopola.
Dzieło apostolskie i misyjne świętych Cyryla i Metodego, tak złożone i różnorodne, widziane dziś z perspektywy jedenastu stuleci z wielu stron, jawi się bogate w niezwykłą płodność, a zarazem o wyjątkowym znaczeniu teologicznym, kulturowym i ekumenicznym; są to aspekty, które dotyczą nie tylko historii Kościoła, lecz także dziejów cywilnych i politycznych tej części kontynentu europejskiego.
Przekład Ksiąg świętych na język ludowy w celach liturgicznych i katechetycznych uczynił z Cyryla i Metodego nie tylko apostołów ludów słowiańskich, lecz także ojców ich kultury. Ich niestrudzona służba misyjna, pełniona w jedności zarówno z Kościołem Konstantynopola, który ich posłał, jak i ze Stolicą rzymską Piotra, przez którą zostali potwierdzeni, ukazuje nam ich niezłomną miłość do Kościoła jednego, świętego, powszechnego i jest dla nas bodźcem, aby ta jedność była w pełni przeżywana w wierze i miłości.
Ponadto – jak podkreśliłem w przywołanym Liście apostolskim Egregiae virtutis – dwaj święci bracia uwydatnili przede wszystkim wkład starożytnej kultury greckiej, a następnie znaczenie promieniowania Kościoła Konstantynopola i tradycji wschodniej, która tak głęboko wpisała się w duchowość i kulturę wielu ludów i narodów wschodniej Europy.
3. Przy grobie św. Cyryla, który w wieku 42 lat zakończył w Rzymie swoje ziemskie życie 14 lutego roku 869, i wspominając także jego brata, św. Metodego, którego Papież wyświęcił na arcybiskupa i posłał na Morawy, aby kontynuował jego cenne dzieło apostolskie, prowadzone aż do śmierci 16 kwietnia roku 885, usłyszeliśmy słowa, które Jezus skierował do siedemdziesięciu dwóch uczniów, zanim posłał ich po dwóch dla głoszenia Królestwa Bożego: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście więc Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo” (Łk 10,2).
Cyryl i Metody byli autentycznymi „robotnikami” żniwa Bożego. I w dniu ich święta Kościół, wychwalając ich zasłużoną działalność apostolską, jest świadomy, że dziś jeszcze bardziej potrzebuje chrześcijan zdolnych wnieść wkład zaangażowania, energii i entuzjazmu w głoszenie orędzia zbawienia w Chrystusie Jezusie. Ale jest też świadomy, że potrzebuje dusz całkowicie i wyłącznie poświęconych głoszeniu Ewangelii, działalności misyjnej; potrzebuje kapłanów, zakonników, zakonnic, misjonarzy i misjonarek, którzy wyrzekając się wielkodusznie i radośnie rodziny, ojczyzny i ludzkich przywiązań, oddadzą całe życie, aby pracować i cierpieć dla Ewangelii (por. Mk 8,35).
Wobec historycznego znaczenia dzieła ewangelizacyjnego dokonanego przez dwóch świętych braci Kościół rozumie jeszcze głębiej, że ewangelizacja jest jego łaską i właściwym powołaniem, jego najgłębszą tożsamością. „Istnieje po to, by ewangelizować – napisał Paweł VI – to znaczy głosić i nauczać, być narzędziem daru łaski, jednać grzeszników z Bogiem, uobecniać ofiarę Chrystusa w Mszy świętej, która jest pamiątką Jego śmierci i chwalebnego zmartwychwstania” (Paweł VI, Evangelii nuntiandi, 14).
Dla świętych Cyryla i Metodego oznaczało to uczynienie pierwszorzędnym głoszenia Ewangelii: głoszenia, które nie upokorzyło, nie zniszczyło ani nie wyeliminowało, lecz zintegrowało, podniosło i uwydatniło autentyczne wartości ludzkie i kulturowe właściwe geniuszowi ewangelizowanych krajów, przyczyniając się do otwartości i solidarności, zdolnych przezwyciężać antagonizmy i tworzyć wspólne dziedzictwo duchowe i kulturowe, które położyło solidne podstawy sprawiedliwości i pokoju.
Czytając w starożytnym słowiańskim „Żywocie” św. Cyryla pewne szczegóły ostatnich dni jego ziemskiej wędrówki, doświadczamy głębokiego wzruszenia, ponieważ wnikamy w najbardziej intymny wymiar jego sumienia i dostrzegamy wielkie ideały, dla których święty żył, pracował i cierpiał: „Panie, mój Boże – modlił się – zachowaj w wierze Twoją owczarnię,… pomnażaj liczebnie Twój Kościół i zgromadź wszystkich w jedności. Uczyń świętym, zgodnym w prawdziwej wierze i w prawej spowiedzi lud Twój i natchnij w sercach słowo Twojej nauki”.
4. Gdy przygotowujemy się do sprawowania Eucharystii, zanośmy naszą pokorną i gorącą modlitwę do dwóch świętych braci, patronów Europy, prosząc o ich potężne wstawiennictwo u Trójcy Przenajświętszej:
O święci Cyrylu i Metody,
którzy z godnym podziwu oddaniem
zanieśliście spragnionym prawdy i światła narodom wiarę;
sprawcie, aby cały Kościół
zawsze głosił
Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego,
Odkupiciela człowieka!
O święci Cyrylu i Metody,
którzy w waszym trudnym
i wymagającym apostolacie misyjnym
pozostaliście zawsze
głęboko zjednoczeni
z Kościołem Konstantynopola
i ze Stolicą Rzymską Piotra;
sprawcie, aby dwa Kościoły siostrzane,
Kościół katolicki i prawosławny,
przezwyciężywszy w miłości i prawdzie
to, co je dzieli,
mogły wkrótce osiągnąć upragnioną pełną jedność!
O święci Cyrylu i Metody, którzy w szczerym duchu braterstwa
zbliżaliście do siebie różne ludy,
aby wszystkim nieść
orędzie powszechnej miłości
głoszone przez Chrystusa;
sprawcie, aby narody kontynentu europejskiego,
świadome wspólnego
chrześcijańskiego dziedzictwa,
żyły we wzajemnym poszanowaniu
słusznych praw
i w solidarności
oraz były twórcami pokoju
między wszystkimi narodami świata!
O święci Cyrylu i Metody,
którzy przynagleni miłością Chrystusa
opuściliście wszystko,
aby służyć Ewangelii;
otaczajcie opieką Kościół Boży:
mnie, następcę Piotra na Stolicy Rzymskiej;
biskupów, kapłanów,
zakonników, zakonnice,
misjonarzy, misjonarki,
ojców, matki,
młodych, młode,
dzieci, ubogich,
chorych, cierpiących;
aby każdy z nas,
tam, gdzie postawiła go Boża Opatrzność,
był godnym „robotnikiem”
na żniwie Pana!
Amen!
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
