Benedykt XVI
LITURGIA, UPRZYWILEJOWANYM ŚWIADKIEM ŻYWEJ TRADYCJI KOŚCIOŁA. PRZEMÓWIENIE DO UCZESTNIKÓW KONGRESU ZORGANIZOWANEGO PRZEZ PAPIESKIE ATENEUM ŚW. ANZELMA Z OKAZJI 50. ROCZNICY JEGO POWSTANIA
Rzym, Sala Klementyńska, 06 maja 2011 r.
Eminencjo,
Czcigodny Ojcze Opacie Prymasie,
Czcigodny Księże Rektorze Magnificencjo,
Szanowni Profesorowie,
Drodzy Studenci!
Z radością przyjmuję was z okazji IX Międzynarodowego Kongresu Liturgicznego, który odbywa się w ramach obchodów pięćdziesiątej rocznicy powstania Papieskiego Instytutu Liturgicznego. Serdecznie pozdrawiam każdego z was, a w szczególności Wielkiego Kanclerza, Opata Prymasa dom Notkera Wolfa, dziękując mu za życzliwe słowa, które skierował do mnie w imieniu was wszystkich.
Błogosławiony Jan XXIII, odpowiadając na postulaty ruchu liturgicznego, który pragnął nadać modlitwie Kościoła nowy dynamizm i nowy rozmach, krótko przed Soborem Watykańskim II oraz w czasie jego trwania postanowił, aby Wydział Benedyktynów na Awentynie utworzył ośrodek studiów i badań, mający zapewnić solidne podstawy dla soborowej reformy liturgicznej. Już bowiem w przeddzień Soboru coraz wyraźniej dostrzegano potrzebę reformy liturgii, o którą zabiegały również liczne konferencje episkopatów. Z drugiej strony, silna troska duszpasterska, ożywiająca ruch liturgiczny, domagała się sprzyjania bardziej czynnemu uczestnictwu wiernych w celebracjach liturgicznych poprzez używanie języków narodowych oraz pogłębienia zagadnienia dostosowania obrzędów do różnych kultur, zwłaszcza na terenach misyjnych. Ponadto od początku było jasne, że konieczne jest głębsze studium teologicznych podstaw liturgii, aby uniknąć popadania w rytualizm lub sprzyjania subiektywizmowi i nadmiernemu eksponowaniu roli celebransa, a także aby reforma znajdowała swoje mocne uzasadnienie w Objawieniu Bożym i pozostawała w ciągłości z Tradycją Kościoła. Papież Jan XXIII, kierując się swoją mądrością i proroczą intuicją, aby odpowiedzieć na te potrzeby, powołał Instytut Liturgiczny, któremu od razu nadał tytuł „Papieskiego”, podkreślając w ten sposób jego szczególną więź ze Stolicą Apostolską.
Drodzy Przyjaciele!
Temat wybrany na tegoroczny Kongres Jubileuszowy jest niezwykle wymowny: „Papieski Instytut Liturgiczny między pamięcią a proroctwem”. Jeśli chodzi o pamięć, należy dostrzec obfite owoce, jakie Duch Święty wydał w ciągu półwiecza jego historii, i za to składamy dziękczynienie Dawcy wszelkiego dobra, mimo nieporozumień i błędów, jakie pojawiły się przy praktycznej realizacji reformy. Jak nie wspomnieć pionierów obecnych przy powstaniu Instytutu: dom Cipriano Vagaggini, dom Adriena Nocente, dom Salvatore Marsile i dom Burkharda Neunheusera, którzy, odpowiadając na wezwanie Papieża Założyciela, zwłaszcza po ogłoszeniu soborowej Konstytucji Sacrosanctum Concilium, poświęcili się pogłębianiu „wykonywania kapłańskiego urzędu Jezusa Chrystusa; w niej przez znaki dostrzegalne wyraża się i w sposób właściwy dla poszczególnych znaków dokonuje uświęcenie człowieka, a Mistyczne Ciało Jezusa Chrystusa, to jest Głowa ze swymi członkami, sprawuje pełny kult publiczny.” (nr 7).
W ten nurt wdzięcznej pamięci wpisuje się również historia samego Papieskiego Instytutu Liturgicznego, który przez pięćdziesiąt lat akademickiej formacji liturgicznej wnosił swój wkład w recepcję Soboru Watykańskiego II w Kościele. Formacja ta była prowadzona w świetle celebracji świętych misteriów, liturgii porównawczej, słowa Bożego, źródeł liturgicznych, nauczania Magisterium, historii dążeń ekumenicznych oraz solidnej antropologii. Dzięki tej ważnej pracy formacyjnej liczni doktorzy i licencjaci pełnią dziś posługę w Kościele na różnych kontynentach, pomagając świętemu Ludowi Bożemu przeżywać liturgię jako wyraz modlącego się Kościoła, jako obecność Chrystusa pośród ludzi oraz jako uobecnienie historii zbawienia. Dokument soborowy ukazuje bowiem z wielką jasnością podwójny — teologiczny i eklezjologiczny — charakter liturgii. Celebracja jest równocześnie epifanią Pana i epifanią Kościoła. Oba te wymiary jednoczą się w zgromadzeniu liturgicznym, gdzie Chrystus uobecnia Misterium Paschalne swojej śmierci i zmartwychwstania, a lud ochrzczonych obficiej czerpie ze źródeł zbawienia. W liturgicznym działaniu Kościoła trwa czynna obecność Chrystusa: to, czego dokonał, żyjąc pośród ludzi, nadal urzeczywistnia poprzez swoje sakramentalne działanie, którego centrum stanowi Eucharystia.
Natomiast termin „proroctwo” otwiera spojrzenie na nowe horyzonty. Liturgia Kościoła wykracza poza samą „reformę soborową” (por. Sacrosanctum Concilium, 1). Jej zasadniczym celem nie była bowiem przede wszystkim zmiana obrzędów i tekstów, lecz odnowienie sposobu myślenia oraz postawienie w centrum życia chrześcijańskiego i duszpasterstwa celebracji Misterium Paschalnego Chrystusa. Niestety, być może również przez nas, pasterzy i znawców liturgii, była ona postrzegana bardziej jako przedmiot reformy niż jako podmiot zdolny odnawiać życie chrześcijańskie. Tymczasem „istnieje bardzo ścisły i organiczny związek między odnową liturgii a odnową całego życia Kościoła. Kościół czerpie z liturgii siłę do życia”. Przypomniał nam o tym błogosławiony Jan Paweł II w Liście Apostolskim Vicesimus quintus annus, ukazując liturgię jako bijące serce wszelkiej działalności Kościoła. Z kolei Sługa Boży Paweł VI, mówiąc o kulcie Kościoła, ujął to w zwięzłym zdaniu: „Od lex credendi przechodzimy do lex orandi, a ta prowadzi nas do lux operandi et vivendi” (Przemówienie podczas tradycyjnej ceremonii ofiarowania świec, 2 lutego 1970 r.).
Liturgia, będąca zarazem szczytem, do którego zmierza działalność Kościoła, i źródłem, z którego wypływa cała jego moc (por. Sacrosanctum Concilium, 10), poprzez całe bogactwo swych celebracji staje się wielką nauczycielką prymatu wiary i łaski. Liturgia, uprzywilejowany świadek żywej Tradycji Kościoła, wierna swojemu pierwotnemu zadaniu objawiania i uobecniania w dzisiaj dziejów ludzkich dzieła Odkupienia, żyje dzięki właściwej i nieustannej relacji między zdrową tradycją (sana traditio) a uprawnionym postępem (legitima progressio), jasno wyrażonej przez Konstytucję soborową w numerze 23. Tymi dwoma pojęciami Ojcowie Soboru chcieli przekazać swój program odnowy, zachowując równowagę między wielką tradycją liturgiczną przeszłości a przyszłością. Nierzadko przeciwstawia się sobie w niewłaściwy sposób tradycję i postęp. Tymczasem oba te pojęcia wzajemnie się dopełniają: tradycja jest rzeczywistością żywą, dlatego zawiera w sobie zasadę rozwoju, postępu. Można powiedzieć, że rzeka tradycji nieustannie niesie w sobie swoje źródło i zmierza ku ujściu.
Drodzy Przyjaciele, ufam, że Wydział Świętej Liturgii będzie nadal z odnowionym zapałem pełnił swoją służbę Kościołowi, pozostając w pełnej wierności bogatej i cennej tradycji liturgicznej oraz reformie zamierzonej przez Sobór Watykański II, zgodnie z zasadniczymi wskazaniami Sacrosanctum Concilium i nauczaniem Magisterium. Liturgia chrześcijańska jest liturgią obietnicy spełnionej w Chrystusie, ale jest również liturgią nadziei, pielgrzymowania ku przemianie świata, która dokona się wówczas, gdy Bóg będzie „wszystkim we wszystkich” (por. 1 Kor 15, 28). Za wstawiennictwem Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła, w jedności z Kościołem niebieskim oraz ze świętymi patronami Benedyktem i Anzelmem wypraszam dla każdego z was Błogosławieństwo Apostolskie.
Dziękuję.
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
