Kardynał José Saraiva Martins CMF
HOMILIA PREFEKTA KONGREGACJI SPRAW KANONIZACYJNYCH WYGŁOSZONA PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ BEATYFIKACYJNEJ SŁUŻEBNICY BOŻEJ MARII TERESY OD JEZUSA
Fiesole, Amfiteatr Rzymski, 08 października 2006 r.
Najdostojniejsi Księża Kardynałowie i Biskupi,
Drogi Księże Biskupie Luciano Giovannetti, Pasterzu tej czcigodnej diecezji Fiesole, która wraz z beatyfikacją Matki Scrilli przeżywa doniosłą chwilę w swoich dawnych i chlubnych dziejach; szanowni przedstawiciele władz cywilnych i wojskowych, czcigodni bracia w kapłaństwie, zakonnicy i siostry zakonne, drodzy bracia i siostry w Panu!
Dzisiaj, w pięknej scenerii tego rzymskiego amfiteatru, sprawujemy Mszę świętą beatyfikacyjną Matki Marii Teresy Scrilli. Z polecenia Ojca Świętego Benedykta XVI zostaje zatem oficjalnie uznana heroiczność cnót tej kobiety z ziemi toskańskiej, która w epoce wielkich przemian kulturowych potrafiła całkowicie powiedzieć Panu „tak”. To Bóg pociągnął ją na pustynię i przemówił do jej serca, aby na zawsze uczynić ją swoją oblubienicą. Życie nowej Błogosławionej Marii Teresy Scrilli, założycielki Instytutu Sióstr Naszej Pani z Karmelu, było zatem doświadczeniem świętości.
Teksty liturgiczne, których przed chwilą wysłuchaliśmy, zarówno w pierwszym czytaniu z Księgi Ozeasza, jak i we fragmencie Ewangelii według św. Mateusza, podkreślają tę oblubieńczą więź między Bogiem a Jego ludem, między Bogiem a Kościołem, między Bogiem a każdą osobą konsekrowaną. Jak bowiem pisał Sługa Boży Jan Paweł II w posynodalnej adhortacji apostolskiej „Vita consecrata”: „Życie konsekrowane — wbrew wszelkim powierzchownym opiniom o jego przydatności — ma wielkie znaczenie właśnie dlatego, że wyraża nieograniczoną bezinteresowność i miłość, co jest szczególnie doniosłe zwłaszcza w świecie zagrożonym przez zalew spraw nieważnych i przemijających”. „Gdyby zabrakło tego konkretnego znaku, należałoby się obawiać, że miłość ożywiająca cały Kościół ostygnie, że zbawczy paradoks Ewangelii straci swą ostrość, że «sól» wiary zwietrzeje w świecie ulegającym sekularyzacji. W życiu Kościoła i samego społeczeństwa potrzebni są ludzie zdolni do całkowitego poświęcenia się Bogu i bliźnim dla miłości Boga. Kościół pod żadnym pozorem nie może wyrzec się życia konsekrowanego, ponieważ ukazuje ono wyraziście jego szczególną naturę «oblubieńczą»” („Vita consecrata”, 105), a więc także jego istotę chrystocentryczną i, w konsekwencji, samą istotę jego świętości. Właśnie te dwa wymiary szczególnie wyraźnie zaznaczają się w duchowości Matki Scrilli.
1. Świętość nowej Błogosławionej dojrzewała w duchowości oblubieńczej. Właśnie ten wymiar został mocno podkreślony w wysłuchanym przed chwilą proroctwie Ozeasza z pierwszego czytania. Prorok pragnie bowiem ukazać w życiu człowieka wierzącego doświadczenie ponownego odkrycia i odzyskania żywszego, bardziej egzystencjalnego wymiaru relacji między Bogiem a Izraelem jako więzi wzajemnej przynależności. Obraz małżeństwa podkreśla ponadto osobowy i międzyosobowy charakter dialogu między Bogiem a Jego ludem. Pan odnawia tę więź ze swoim ludem „na zawsze”.
U jej podstaw leży temat Przymierza między Bogiem a Jego ludem, które w całej Biblii jest nieustannie przedstawiane jako przymierze miłości oblubieńczej. Nie chodzi o zawarcie umowy prawnej, lecz o „głęboką więź”, która powstaje między Bogiem a Jego ludem. Taka relacja nie dotyczy jedynie Kościoła, Oblubienicy Chrystusa. Bóg ustanowił ją z każdym wierzącym, z każdym z nas. Ma ona trzy zasadnicze wymiary. Przede wszystkim jest miłością bezinteresowną. Przypomina o bezinteresownej inicjatywie Boga, który wyrusza na poszukiwanie oblubienicy. Następnie jest miłością wierną: Ozeasz przedstawia Boga poszukującego swojej oblubienicy, która zagubiła się, podążając za innymi miłościami, aby odrodzić jej wierność. Jest wreszcie miłością czułą i głęboką: „Poślubię przez miłość i miłosierdzie” (Oz 2,21). Aby wyrazić tę czułą i głęboką miłość, Bóg posługuje się wszystkimi kategoriami ludzkiej miłości: nie tylko miłością oblubieńczą, lecz także braterską i przyjacielską. Kategorie te są jednak niewystarczające: nikt nie jest w stanie do końca opisać Szerokości, Długości, Wysokości i Głębokości tej Bożej miłości (por. Ef 3,18), która utożsamia się z samym Bogiem, ponieważ „Bóg jest miłością” (1 J 4,8). Liturgiczny fragment z Księgi Ozeasza kończy się słowami: „Poślubię cię sobie przez wierność, a poznasz Pana” (Oz 2,22).
W bogatym znaczeniowo języku biblijnym słowo „poznać” oznacza coś zupełnie innego niż w naszej codziennej mowie: odsyła bezpośrednio do bliskości, do głębokiej i całkowitej komunii dwóch osób.
Ten wymiar oblubieńczy prowadzi nas do samego serca tajemnicy chrześcijańskiej: Pan miłuje nas miłością wieczną i zawarł z nami oblubieńcze przymierze. Przez wcielenie przyszedł na ziemię, aby wybrać sobie swoją „umiłowaną”; oczekujemy jednak Jego powrotu, kiedy przyjdzie, aby wprowadzić Kościół — ludzkość, swoją oblubienicę, do królestwa niebieskiego.
Aby lepiej zrozumieć biblijny wymiar duchowości i chrześcijańskiej świętości, którym żyła nowa Błogosławiona, wystarczy ponownie wsłuchać się w kilka zdań z jej „Autobiografii”: „Nie uważałam się już za panią samej siebie, lecz czułam, że prowadzi mnie ten wewnętrzny impuls, wzbudzony przez mojego najsłodszego Umiłowanego, który całkowicie mną zawładnął. O mój Oblubieńcze! — mówiłam — któż zdoła mnie powstrzymać od czynienia tego, co Tobie się podoba? Nic, choćby wydawało się najpotężniejsze; racz więc wskazać mi drogę” („Autobiografia”, 45).
2. Innym ważnym wymiarem chrześcijańskiej świętości jest jej chrystocentryczny charakter, ponieważ polega ona przede wszystkim na utożsamieniu się z Chrystusem, upodobnieniu się do Niego, a zatem na zgodności z Jego wolą. Nowa Błogosławiona również ten wymiar świętości głęboko zrozumiała i nim żyła. Upodobnienie się do Pana i całkowite poddanie się Jego woli stanowiło bowiem jeden z filarów jej głębokiej duchowości. W pierwszych Regułach i Konstytucjach swojego Instytutu tak zachęcała swoje towarzyszki: „Jesteśmy na tej ziemi jedynie po to, aby pełnić wolę Boga i prowadzić do Niego dusze” („Reguły i Konstytucje 1854–1855”, 7).
W różnych miejscach „Autobiografii”, w której Scrilli odsłania przed nami tajemnicze drogi Ducha, bezkresne przestrzenie, które rodziły żar i radość, cierpienia i pełne miłości uściski, pragnienie to wyraża się jeszcze wyraźniej: „Porównywałam siebie, oddaną Bogu, do złota w ręku złotnika i wosku w ręku rzemieślnika, gotowa przyjąć każdą formę, jaką zechciałby mi nadać” („Autobiografia”, 45).
Po tych słowach, odnoszących się do swej młodości, zanim wstąpiła do klasztoru karmelitanek św. Marii Magdaleny de’ Pazzi we Florencji, pojawiają się inne, pochodzące z trudnego okresu po założeniu Instytutu, kiedy mówiła: „Panie, sama z siebie nic nie mogę; a nawet gdybym mogła, niczego bym nie chciała, ponieważ nie pragnę niczego innego, jak tylko tego, aby we mnie, nade mną i we wszystkim, co mnie dotyczy… voluntas tua, fiat. Jeśli Instytut ma być dalej prowadzony przeze mnie, udziel mi pomocy — i fiat; jeśli mam go opuścić i przyjść do Ciebie, obawiając się, że wraz z moją śmiercią przestanie istnieć — fiat; jeśli chcesz, abym nadal żyła i, udręczona oraz bezsilna, patrzyła, jak rozpada się to, co uczyniłam i osiągnęłam… fiat. Tak, mój Boże! Zawsze będę powtarzać: niech się stanie to, czego Ty chcesz…” („Autobiografia”, 90).
3. W duchowości błogosławionej Matki Scrilli jednym z jej zasadniczych elementów było również przylgnięcie do Boga na drodze krzyża. Wszystkie jej pisma wyrażają to przekonanie w sposób prosty, ale niezwykle wymowny. Mówiła: „Cierpieć z miłości”. Pisała: „Podczas modlitwy, rozważając wielkie zniewagi wyrządzane Bogu, odczułam tak wielki ból, że usilnie prosiłam Go, aby pozwolił mi cierpieć; chciałam bowiem w ten sposób wynagrodzić Mu je, stając się ofiarą…” („Autobiografia”, 61). Jej gotowość do cierpienia i pragnienie wynagradzania za zniewagi wyrządzane Panu były podtrzymywane przez nieustanne rozważanie męki Chrystusa. W osobistych notatkach sporządzonych podczas rekolekcji zapisała wśród swoich postanowień:
„1. uważać się na ziemi za pielgrzymów; 2. to nie wystarczy — trzeba być ukrzyżowanym; 3. i tego jeszcze nie wystarczy — trzeba umrzeć; 4. potrzeba jeszcze więcej — trzeba być pogrzebanym” („Notatki osobiste”, s. 173).
Słowa te ukazują, jak głęboko Matka Scrilli rozumiała tajemnicę śmierci i zmartwychwstania, którą przez chrzest naznaczony jest każdy wierzący. Dla tego jednak, kto pragnie dążyć do doskonałości, powinna ona w szczególny sposób stać się programem życia, drogą świętości i przemiany wewnętrznej.
4. Ożywiająca siła charyzmatu każdego założyciela czy założycielki jest w Bożym zamyśle w pewien sposób związana z życiem Instytutu, który zachowuje i rozwija w autentycznej postaci właściwy sobie charyzmat. Odpowiadając na potrzeby swoich czasów, Matka Scrilli pragnęła zapewnić młodym kobietom, zwłaszcza najuboższym, wszechstronne przygotowanie w zakresie kultury, nauki i religii, odpowiadające konkretnym potrzebom ich życia jako kobiet i przygotowujące je do godnej pracy. W tej perspektywie należy rozumieć charyzmat kontemplacyjno-wychowawczy, którym żyła Matka Scrilli i który przekazała swoim córkom. Oprócz trzech zwyczajnych ślubów: czystości, posłuszeństwa i ubóstwa, wymagała od nich złożenia czwartego ślubu, a mianowicie „służenia bliźnim przez chrześcijańskie wychowanie moralne i społeczne udzielane kobietom” („Reguły i Konstytucje 1854–1855”, 1). Ponadto Matka Scrilli, dając „heroiczne” świadectwo chrześcijańskiej nadziei i zdolności do podnoszenia się z cierpienia, zachęcała, aby traktować „wychowanie jako służbę”, jako „osobistą relację” oraz jako „umiejętność nawiązywania relacji” z innymi i z Innym.
Ojciec Święty Benedykt XVI pisze w swojej pierwszej encyklice „Deus caritas est”: „W życiu świętych nie należy brać pod uwagę jedynie ich ziemskiej biografii, ale także ich życie i dzieło w Bogu, po śmierci. Jeśli chodzi o świętych jest jasne: kto zmierza ku Bogu, nie oddala się od ludzi, ale staje się im prawdziwie bliski” (nr 42).
Jako roztropna dziewica, czuwając i oczekując, błogosławiona Maria Teresa Scrilli wytrwała aż do śmierci w wierności swojemu Panu. Dla nas, często zagubionych pielgrzymów na tej ziemi, w obliczu wyzwań naszych czasów, jej doświadczenie jest zachętą do wytrwania w wierności Bożemu zamysłowi względem naszego życia, do troski o naszych braci i siostry, którzy wraz z nami przemierzają tę samą drogę życia Kościoła oraz do powtarzania wraz z nią: „Kocham Cię, mój Boże, w Twoich darach; kocham Cię w mojej nicości, ponieważ także w niej dostrzegam Twoją nieskończoną mądrość. Kocham Cię w rozmaitych, różnorodnych i niezwykłych wydarzeniach, którymi otaczałeś moje życie. Kocham Cię we wszystkim, zarówno w trudzie, jak i w pokoju, ponieważ nie szukam ani nigdy nie szukałam pociech od Ciebie, lecz Ciebie, Boga wszelkiej pociechy” („Autobiografia”, 62).
Słowa te zawierają prawdziwy program chrześcijańskiej duchowości, a zarazem wskazują nam jedyną drogę prowadzącą do świętości, do której wszyscy jesteśmy powołani na mocy chrztu. Towarzyszy nam zatem bogate dziedzictwo i cenne, niezmiennie aktualne przesłanie nowej Błogosławionej Marii Teresy Scrilli. Jej wstawiennictwu powierzamy w sposób szczególny wszystkie Siostry Karmelitanki z Instytutu Naszej Pani z Karmelu oraz całą diecezję Fiesole, w której Błogosławiona zapuściła swoje ziemskie korzenie w Montevarchi, a także otrzymała wychowanie i formację w łonie tego Kościoła lokalnego. Niczym życiodajne soki doprowadziły ją one do dzisiejszego dnia beatyfikacji, kiedy z radością kontemplujemy ją uczestniczącą w chwale aniołów i świętych.
Tłumaczenie OKM
Za: www.causesanti.va
Copyright © Dicastero delle Cause dei Santi
