Jan Paweł II
PRZEMÓWIENIE DO UCZESTNIKÓW SYMPOZJUM O ŚW. BERNARDZIE Z CLAIRVAUX
W IX STULECIE JEGO NARODZIN
Castel Gandolfo, 14 września 1990 r.
Najdrożsi bracia i siostry
1. W tych dniach bogatych dla was w wydarzenia, ze względu na kapituły generalne oraz Międzynarodowy Kongres na temat „Doktryna duchowa w dziełach św. Bernarda z Clairvaux”, jest mi miło wyrazić wam mój szacunek i przekazać wam moje szczere uczucia, kontynuując w pewnym sensie rozmowę podjętą z wami w moim niedawnym liścieSchola Caritatis z dnia 20 sierpnia bieżącego roku.
Serdecznie pozdrawiam was wszystkich, najdrożsi mnisi, a także was, najdroższe matki opatki, które po raz pierwszy w długiej historii Zakonu Cystersów Ścisłej Obserwancji wzięły udział w wyborze opata generalnego. Moje najgorętsze gratulacje kieruję również do nowo wybranego ojca Bernarda Olivery, któremu z serca życzę owocnego pełnienia powierzonej mu misji.
2. Pozwólcie, że wyrażę moje głębokie zadowolenie z obecnego stanu waszych dwóch Zakonów, prawnie odrębnych, lecz „jednego serca i jednej duszy” w wspólnym trwaniu w szkole św. Bernarda: wasza rodzina zakonna, obecna już na wszystkich kontynentach, znajduje się w nieustannym rozwoju. Świadczy to o jej żywotności i jej zdolności odpowiadania na oczekiwania człowieka współczesnego — człowieka naszych czasów, który w różnych częściach świata i w odmiennych kontekstach kulturowych wyraża nieraz z niepokojem swoje pragnienie Boga, poszukując Go — jak powiedziałby św. Paweł — „jak po omacku, choć nie jest On daleko od każdego z nas” (Dz 17, 27).
Rozprzestrzenienie się waszych Zakonów na całym świecie, wśród narodów tak odmiennych pod względem rasy, narodowości i mentalności, jasno ukazuje wartość i uniwersalność przesłania św. Bernarda.
3. To przesłanie, będące oryginalnym rozwinięciem i wierną aplikacją Reguły św. Benedykta, opiera się — jak dobrze wiadomo — na szczególnym docenieniu doświadczenia kontemplacyjnego, które zwłaszcza w osobie św. Bernarda łączy się w sposób nadzwyczajny z wymogami działania najbardziej konkretnego i praktycznego.
Dla Bernarda bowiem kontemplacja Boża nie jest zwykłą spekulacją intelektualną, ale — w oparciu o naukę Ewangelii — oznacza ona intymne zjednoczenie z Chrystusem, pojmowanym jako „oblubieniec” duszy oraz jako „oblubieniec” Kościoła. Podkreślanie pierwszeństwa kontemplacji oznacza zatem dla Bernarda podporządkowanie wszelkich zainteresowań i każdej działalności dla zdobycia przyjaźni z Panem, z której wypływa zaangażowanie w miłość braterską, zmierzającą do tego, by prowadzić ludzi do wspólnego doświadczenia duchowego. Celem miłości bliźniego jest więc głoszenie braciom — słowem i czynem — dobroci Pana, Jego cudów, Jego łaski, Jego prawdy, Jego darów, uprzednio i równocześnie przeżytych w kontemplacji. Podkreślam równocześnie, aby zaznaczyć, że św. Bernard jest „kontemplatykiem w działaniu”.
4. W świętym z Clairvaux ścisła jedność między działaniem a kontemplacją wynika z faktu, że to ostatnie nie jest dla niego jedynie ćwiczeniem umysłu, lecz praktykowaniem miłości względem Boga; a więc działanie nie jest zwykłą praktyką, lecz również kontemplacją obrazu Boga obecnego w braciach, których kochamy i którym służymy.
Poważne problemy społeczne i kościelne jego czasów wielokrotnie skłaniały go do opuszczenia murów klasztoru; jednakże jasne jest w jego nauczaniu i przykładzie, jaki ma być właściwy styl działania, do którego mnich jest wezwany na rzecz swojego bliźniego. Sama tradycja pracy ręcznej, która poza zapewnieniem godziwego utrzymania daje wam możliwość przyczynienia się do materialnego dobra społeczeństwa i do dawania świadectwa porządkowi ekonomicznemu i społecznemu opartemu na zasadach sprawiedliwości samo w sobie jest działaniem, które podejmujecie dla zbawienia dusz.
Jak naucza św. Bernard, najbardziej charakterystycznym wymiarem waszego specyficznego apostolatu jest całopalna ofiara z was samych, ukryta w pokucie, w zachowywaniu dyscypliny zakonnej i zwłaszcza w ofiarowaniu modlitw i umartwień — zarówno w Bożym oficjum, jak i w Najświętszej Eucharystii. Nie chodzi tu tylko o „Opus Dei”, ale także o „Opus proximi”.
Światła otrzymane w doświadczeniu kontemplacyjnym — naucza Bernard — bywają czasem tak wyjątkowe, że nie nadają się do głoszenia; należy więc ofiarować je Bogu dla dobra braci (św. Bernard, Sermo 62, 3). Życie wewnętrzne mnicha zatem, na mocy jego profesji monastycznej, nie jest jedynie prywatnym ćwiczeniem duchowości — samo w sobie bardzo godnym pochwały — lecz jest misją i posługą eklezjalną, którą pełni on dla dobra wszystkich członków ludu Bożego i całej ludzkości. W nim sam Kościół medytuje, kontempluje, modli się i składa siebie w ofierze dla zbawienia ludzi. Jak układ trawienny — zauważa św. Bernard (III Sent., 118) — pracuje na korzyść całego ciała, tak mnisi poprzez lectio divina i kontemplację przyswajają duchowy pokarm Słowa Bożego i łaski sakramentalnej i zamieniają go w soki życiodajne na korzyść wszystkich członków wspólnoty.
5. Wasza rodzina zakonna, najdrożsi bracia i najdroższe siostry, nie była wolna w ciągu swojej wielowiekowej historii od kryzysów i trudności. W niezbyt odległym okresie historycznym niemal obawiano się, że wasze Zakony zostaną zniszczone; lecz wierność mnichów tamtych czasów, wsparta pomocą Bożą i opieką Najświętszej Maryi Panny, pozwoliła im przetrwać próbę i nie zginąć. Przeciwnie, szczególnie po odnowie życia kontemplacyjnego przeprowadzonej przez ostatni Sobór, rozpoczął się nowy, pocieszający i obiecujący etap waszej drogi.
Życzę z całego serca, abyście kontynuowali tę drogę, ofiarowując współczesnym znak żywej obecności Boga pośród ludzi. Życzę ponadto, aby prace kapituł generalnych i Międzynarodowego Kongresu o „Doktorze miodopłynnym” przyczyniły się do nadania nowego impulsu temu wysiłkowi i z serca składam moje najserdeczniejsze życzenia owocnej pracy nowo wybranemu ojcu Bernardowi Oliverze oraz ojcu Polikarpowi Zakarowi.
Nie dziwcie się, jeśli świat, zdominowany przez sekularyzm i materializm, nie zawsze was rozumie. Przypominacie ludzkości, pochłoniętej tysiącem trosk ziemskich, o znaczeniu Transcendencji w naszym życiu. Nie traćcie ducha: łaska Chrystusa was podtrzymuje i wam towarzyszy. Najświętsza Dziewica, której jesteście szczególnie oddani, pociesza was w codziennych trudach i karmi waszą nadzieję. Bądźcie zawsze wierni waszemu powołaniu; strzeżcie pieczołowicie i rozwijajcie dar, który został wam udzielony. Poszukiwanie Boga i zdobywanie Jego miłości niech będzie celem całej waszej egzystencji. W tej drodze ku świętości niech wspiera was wasz święty Bernard.
A ja wszystkich was błogosławię z sercem szeroko otwartym.
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
