Jan Paweł II
PRZEMÓWIENIE DO UCZESTNIKÓW KONGRESU O ŚWIĘTYM JANIE OD KRZYŻA W ZWIĄZKU Z 400.LECIEM JEGO ŚMIERCI
Rzym, 25 kwietnia 1991 r.
1. Z radością kieruję moje najserdeczniejsze powitanie podczas tego spotkania do organizatorów i uczestników Kongresu o św. Janie od Krzyża, który — z okazji czterechsetlecia jego śmierci — odbywa się w siedzibie Papieskiego Wydziału Teologicznego i Instytutu Duchowości „Teresianum”, zorganizowany przez Uniwersytet Międzynarodowy Menéndez y Pelayo pod patronatem Ambasady Hiszpanii przy Stolicy Apostolskiej oraz samego Instytutu „Teresianum”.
Wybór Rzymu jako miejsca tego kongresu odpowiada bez wątpienia uniwersalnemu charakterowi św. Jana od Krzyża, a także pragnieniu ukazania jego postaci wewnątrz samego Kościoła, który przyznał mu tytuł Doktora, oraz w szczególności we Włoszech, gdzie istnieje liczna grupa uniwersytetów specjalizujących się w studiach hispanistycznych i niemałe grono badaczy jego twórczości literackiej i doktrynalnej.
Program kongresu prezentuje — oprócz bardzo wielu badaczy i międzynarodowej sławy specjalistów — szerokie spektrum tematów dotyczących św. Jana od Krzyża, jego epoki, jego postaci i jego dzieł z punktu widzenia historycznego, teologicznego, duchowego, ekumenicznego, literackiego i estetycznego, jak wymaga tego interdyscyplinarny charakter studiów uniwersyteckich.
2. To wielorakie zainteresowanie osobą Świętego odpowiada w istocie temu, co sam napisałem o nim w moim Liście apostolskimMaestro della fede, ogłoszonym z okazji otwarcia roku jubileuszowego: „Wielorakie są aspekty, pod którymi Jan od Krzyża jest znany w Kościele i w świecie kultury: jako literat i poeta języka kastylijskiego, jako artysta i humanista, jako człowiek głębokich doświadczeń mistycznych, teolog i interpretator życia duchowego, mistrz ducha i przewodnik dusz” (Jan Paweł II, Maestro en la Fe, 4).
Jan od Krzyża — którego św. Teresa nazywała „człowiekiem niebiańskim i Bożym” — akcentując jego człowieczeństwo i otwarcie na transcendencję, jest autentycznym przedstawicielem najczystszego hiszpańskiego humanizmu XVI wieku. Stawia on w centrum swego nauczania homo viator, człowieka w drodze, pielgrzyma przez ciemne noce życia, poszukującego z niepokojem i miłością Tego, który nadaje sens istnieniu. Św. Jan od Krzyża wyróżnia się jako duch twórczy, znawca słowa i ekspresji poetyckiej; ten, który zasłużył na miano „najświętszego z poetów i najbardziej poetyckiego z świętych” (A. Machado), ponieważ potrafił wyrazić — w swych wielkich symbolach i niezrównanych poematach — uczucia najprostsze, a zarazem najgłębsze, jakie rodzą się w ludzkim życiu; dlatego cieszy się sławą i oddziaływaniem uniwersalnym.
W tym właśnie tkwi sekret nieustannego przyciągania, jakie wywiera na tak wielu badaczy, którzy widzą w nim niewyczerpane źródło wody żywej. Moje własne doświadczenie, zdobyte w okresie, który poświęciłem studium jego nauki o wierze, potwierdza, że w jego myśli i pismach jest bardzo wiele do zgłębienia, gdyż wiele jest do pogłębienia w tajemnicy człowieka, która jest rdzeniem całej jego twórczości.
3. Dla św. Jana od Krzyża Bóg jest we wszystkim, a wszystko jest w Bogu. Wszystko jest obecnością i darem; wszystkie rzeczy prowadzą nas do Boga, a On sam ofiarowuje nam wszystko jako dar, aby ukazać, jak cenny jest człowiek w Jego oczach, jako szczyt stworzenia. Doktor mistyczny opiewa piękno stworzenia i Stwórcy, kierując do człowieka przesłanie, które w transcendencji otwiera się na jego powołanie ku nieskończoności.
Ze względu na swoją symboliczno-poetycką ekspresję i uniwersalność, Jan od Krzyża jest człowiekiem — można by powiedzieć — pogranicza, tak jak pograniczem są jego humanistyczne i mistyczne doświadczenia, wyrażone w jego poezji i dziełach. Rzeczywiście, skala rozpowszechnienia i badań nad jego pismami stawiają go w awangardzie dialogu: dialogu z tymi, którzy doświadczają granic ludzkiego istnienia w cierpieniu ciemnej nocy; dialogu na płaszczyźnie ekumenicznej i międzyreligijnej, ze względu na głęboki szacunek, jakim cieszy się również poza Kościołem katolickim; dialogu z kulturą uniwersalną, czego świadectwem jest także ten kongres, który zgromadził w Rzymie licznych badaczy Świętego.
Jak miałem okazję napisać w przywołanym już Liście apostolskim Maestro della fede: „Cieszy fakt… że tak wielu ludzi z najróżniejszych perspektyw zbliża się do jego pism: mistycy i poeci, filozofowie i psychologowie, przedstawiciele innych religii, ludzie kultury i ludzie prości. Są tacy, którzy zbliżają się do niego, pociągnięci przez ludzkie wartości, jakie reprezentuje, jakimi mogą być język, filozofia, psychologia. Wszystkim mówi o prawdzie Boga i o transcendentnym powołaniu człowieka” (Jan Paweł II, Maestro en la Fe, 4).
4. Cieszę się, że wasz kongres oddał Świętemu zasłużony hołd w bliskości Stolicy Piotrowej. W tym samym duchu odbędzie się we wrześniu w Ávili (Hiszpania) kolejny międzynarodowy kongres o św. Janie, za pośrednictwem którego Generalna Komisja Kościelna pragnie przekazać przesłanie wielkiego hiszpańskiego mistyka wszystkim środowiskom kraju.
Poszukiwanie prawdy, dobra i piękna — verum, bonum et pulchrum — charakteryzuje najgłębsze ludzkie aspiracje. To właśnie przez te transcendentne wartości, tak bardzo konieczne dla naszego społeczeństwa, otwiera się najbardziej owocny dialog między wiarą a kulturą. Dialog coraz bardziej potrzebny, aby prawda stała ponad ideologiami, dobro i miłość zwyciężały podziały i nienawiści, wartości duchowe budowały człowieka wewnętrznego, a pragnienie piękna transcendentnego podnosiło go do jego prawdziwej godności dziecka Bożego. Czyż nie to jest w ostateczności przesłaniem Doktora Mistycznego?
Świętemu Janowi od Krzyża powierzam w sposób szczególny moje pragnienie, aby dialog między kulturą a wiarą był coraz intensywniejszy, jak przystoi wielkiej tradycji uniwersyteckiej Hiszpanii; również w tym Uniwersytecie Międzynarodowym, który odegrał tak ważną rolę w tym i który nosi znaczące imię głęboko wierzącego poligrafa — profesora Marcelina Menéndeza y Pelayo.
Dziękując wam wszystkim za obecność tutaj, wzywam Bożego błogosławieństwa, aby uczynił owocnymi efekty waszych prac, a światło, które wypływa od hiszpańskiego mistyka, oświecało drogę wielu ludzi, którzy — pomimo przeszkód — poszukują wartości transcendentnych, bo tylko one mogą zaspokoić najgłębsze pragnienia ludzkiego serca.
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
