2004.06.11-12 – Licheń – Normy dotyczące występowania duchownych i osób zakonnych oraz przekazywania nauki chrześcijańskiej w audycjach radiowych i telewizyjnych

328. Zebranie plenarne KEP. Licheń 11-12 czerwca 2004 r. 

W misji głoszenia Ewangelii wszystkim ludziom Kościół posługuje się środkami społecznego przekazu, pośród nich radiem i telewizją jako narzędziami, których ogromnych możliwości we współczesnym świecie nie sposób przecenić. Sobór Watykański II zachęcał do tworzenia kościelnych środków społecznego przekazu, jak i do aktywnej obecności wiernych w pozostałych mediach[1]. „W naszej epoce potrzebne jest aktywne i twórcze wykorzystanie mediów przez Kościół. Katolicy powinni odważnie «otworzyć drzwi» środków przekazu Chrystusowi, tak aby Jego Dobra Nowina była głoszona z dachów całego świata”[2].

W Polsce Kościół posiada własne, kościelne rozgłośnie. Ma także zagwarantowane przez Konkordat (art. 20) prawo emitowania programów w publicznej radiofonii i telewizji. Ponadto katolicy występujący w mediach przy różnych okazjach, niekoniecznie w kontekście ściśle kościelnym i religijnym, winni zgodnie z powołaniem wszystkich wiernych dawać chrześcijańskie świadectwo i przepajać współczesny świat duchem Ewangelii.

Konferencja Episkopatu Polski biorąc pod uwagę Instrukcję Kongregacji Nauki Wiary o pewnych aspektach używania społecznych środków przekazu dla szerzenia nauki o wierze z 30 marca 1992 r. i korzystając z uprawnień przyznanych przez prawo powszechne (kan. 772 § 2; kan. 804 § 1; kan. 831 § 2), podczas 328. zebrania plenarnego, które odbyło się w Licheniu w dniach 11-12 czerwca 2004 r., przyjęła następujące zasady regulujące duszpasterską troskę Kościoła w Polsce o uporządkowany przekaz ewangelicznego orędzia poprzez radio i telewizję.

  1. Obowiązek i prawo troski o uporządkowany i owocny przekaz ewangelicznego
    orędzia poprzez środki społecznego przekazu w Polsce spoczywa na biskupach,
    zarówno  poszczególnych, jak  i  zebranych  na  synodach  lub  Konferencjach
    Episkopatu (zob. kan. 823 § 2).
  2. Do szczególnej troski o media własne, czyli utworzone przez podmioty kościelne,
    a także o te programy w publicznych oraz komercyjnych rozgłośniach radiowych i
    stacjach telewizyjnych,  które  oficjalnie  zostały  uznane  za katolickie – jest
    zobowiązana Konferencja Episkopatu Polski i Biskupi diecezjalni, zgodnie z
    obowiązującymi  przepisami.   Te  media  bowiem  opierają się  na  autorytecie
    Kościoła i są odbierane jako jego głos.
  3. Założenie kościelnych rozgłośni radiowych i stacji telewizyjnych uzależnione jest
    od zezwolenia zainteresowanego biskupa diecezjalnego lub, w przypadku zasięgu
    ponad-diecezjalnego, Konferencji Episkopatu Polski, z zachowaniem stosownych
    przepisów prawa kanonicznego i państwowego.
  4. Działalność kościelnych rozgłośni radiowych i stacji telewizyjnych w Polsce
    pozostaje pod nadzorem Konferencji Episkopatu Polski, z zachowaniem praw
    przysługujących biskupowi diecezjalnemu.
  5. Żadna stacja radiowa lub telewizyjna, redakcja, program czy audycja nie może
    używać w nazwie przymiotnika „katolicka” bez zgody kompetentnej władzy
    kościelnej.
  6. Emitowanie programów kościelnych lub katolickich w mediach publicznych
    dokonuje się w oparciu o porozumienie między Konferencją Episkopatu Polski a
    jednostkami publicznej radiofonii i telewizji. Jeśli rozgłośnia radiowa lub stacja
    telewizyjna ma charakter lokalny, sprawy związane z nadawaniem programów
    katolickich należą do kompetencji biskupa diecezjalnego.
  7. Emitowanie programów kościelnych lub katolickich w mediach prywatnych
    dokonuje się w oparciu o odrębne umowy zawarte między  kompetentną władzą
    kościelną a poszczególnymi rozgłośniami radiowymi lub stacjami telewizyjnymi.
  8. Duchowni i członkowie instytutów zakonnych wypowiadający się w mediach
    winni cechować się wiernością nauce Ewangelii, rzetelną wiedzą, roztropnością i
    odpowiedzialnością za wypowiedziane słowo, troską o umiłowanie prawdy i
    owocny  przekaz  ewangelicznego  orędzia.   Jeśli  nie  są w  danej   dziedzinie
    wystarczająco kompetentni, powinni zrezygnować z występowania w mediach,
    zwłaszcza w kwestiach trudnych i kontrowersyjnych.
  9. Wypowiadając się w sprawach nauki katolickiej  lub obyczajów,  duchowni i
    zakonnicy winni pamiętać, że są powołani do głoszenia nauki Chrystusa, a nie
    własnych opinii. Dlatego zobowiązani są do wiernego przekazu katolickiej nauki,
    zgodnie z doktryną głoszoną przez Urząd Nauczycielski  Kościoła.  Powinni
    również respektować zdanie Konferencji Episkopatu w kwestiach, które były
    przedmiotem jej  oficjalnego  stanowiska.  Stanowisko  Konferencji   Episkopatu
    prezentuje jej rzecznik.
  10. Powyższe zasady obowiązują także odpowiednio pozostałych wiernych, którzy
    wypowiadają się  w mediach w sprawach  nauki  katolickiej   lub   obyczajów,
    zwłaszcza zaś dotyczą tych osób, których urząd kościelny, funkcja pełniona w
    instytucji kościelnej, przynależność do stowarzyszeń lub organizacji kościelnych
    sprawiają, iż wypowiedzi ich mogą być odebrane jako angażowanie autorytetu
    Kościoła.
  11. Nikt nie ma prawa przemawiać w imieniu Kościoła ani sugerować, że jest jego
    rzecznikiem, jeżeli nie został do tego zgodnie z prawem upoważniony.
  12. Wierni   świeccy   nie   powinni   brać   udziału   w   programach   czy   audycjach
    przynoszących     szkodę     wierze     lub     dobrym     obyczajom,     tendencyjnie
    antykościelnych i budzących zgorszenie.
  13. Do podjęcia przez duchownego lub osobę zakonną stałej współpracy z rozgłośnią
    radiową lub stacją telewizyjną wymagana jest zgoda własnego ordynariusza.
  14. Dyrektorzy kościelnych rozgłośni radiowych i stacji telewizyjnych uzgadniają z
    biskupem diecezji listę stałych współpracowników duchownych i zakonnych.
  15. W programach telewizyjnych duchowni i osoby zakonne winni występować w
    stroju duchownym używanym w Polsce.
  16. W  trosce  o  odpowiednią współpracę  z  mediami  biskup   diecezji  powinien
    wyznaczyć kompetentną osobę, która będzie służyła pomocą i radą w dziedzinie
    środków społecznego przekazu. Biskup winien zatroszczyć się także o to, by
    wyznaczony przezeń kapłan sprawował duszpasterską opiekę nad pracownikami
    mediów.
  17. Szczególną staranność należy wykazać podczas transmisji celebracji liturgicznych.
    Transmisję należy odpowiednio przygotować technicznie, tak by nie zakłócała
    przebiegu celebracji. Osoba komentująca ją winna być starannie przygotowana do
    spełniania swej funkcji, zarówno pod względem umiejętności dziennikarskich, jak
    i wiedzy teologicznej.
  18. Msze św. winne być transmitowane „na żywo”.  W wyjątkowym przypadku
    retransmisji, powinno być to wyraźnie zaznaczone i przypominane.
  19. Duchownych głoszących Słowo Boże za pośrednictwem mediów obowiązują
    normy prawa powszechnego (kań. 762-772), zarówno w odniesieniu do władzy
    przepowiadania, jak i przekazywanych treści.
  20. Włączenie audycji audiowizualnej do programu katolickiego nauczania w szkołach
    wymaga aprobaty władzy kościelnej kompetentnej do zatwierdzania programu
    nauczania religii i pomocy dydaktycznych.
  21. W   wypadku   poważnego   naruszenia   powyższych   norm   ordynariusz   winien
    upomnieć duchownego lub członka instytutu zakonnego i zobowiązać go do
    naprawienia  szkody,  np.  poprzez   sprostowanie   lub  odwołanie   błędnej   czy
    krzywdzącej   wypowiedzi.   W  uzasadnionych   i   poszczególnych  przypadkach
    ordynariusz może zabronić wypowiadania się w mediach lub zastosować inne
    sankcje przewidziane przez prawo.


[1] Zob. Sobór Watykański II, Dekret o środkach społecznego przekazywania myśli «Inter mirifica», 14.

[2] Jan Paweł II, Rozgłaszajcie to na dachach: Ewangelia w epoce globalnej komunikacji, Orędzie Ojca Świętego na XXXV Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu, 24 stycznia 2001 r.