29 lipca 2025 r. przypada 84. rocznica wystąpienia o. Maksymiliana Kolbego na placu apelowym. W niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau w latach 1940–1945 hitlerowcy zgładzili co najmniej 1,1 miliona osób, głównie Żydów, ale także ok. 75 tys. Polaków oraz tysiące Romów, jeńców sowieckich i przedstawicieli innych narodów. Do tego obozu 28 maja 1941 r. został przewieziony franciszkanin o. Maksymilian Kolbe, który otrzymał numer 16670.
Podczas apelu na obozowym placu wyselekcjonowano dziesięć osób, które miały umrzeć za to, że jeden więzień uciekł z bloku. O. Maksymilian wystąpił z szeregu i zwrócił się po niemiecku do lagerführera Karla Fritzscha z prośbą, aby mógł zająć miejsce nieznanego mu współwięźnia, Franciszka Gajowniczka, który błagał o litość, tłumacząc, że ma rodzinę. Za nieregulaminową postawę kapłan mógł zostać od razu zastrzelony lub dołączony do skazańców. Jednak Niemcy zgodzili się na prośbę zakonnika.
Historycy, na podstawie relacji świadków, nie ustalili dokładnej daty dziennej tego zdarzenia, ale jedną z najczęściej przez nich wymienianych jest 29 lipca 1941 r. Wtedy właśnie wyselekcjonowano dziesięć osób, które miały umrzeć za to, że jeden więzień uciekł z bloku. Na placu apelowym św. o. Maksymilian miał powiedzieć następujące słowa: „Chcę umrzeć za niego. Jestem polskim księdzem katolickim. On ma żonę i dzieci”.
O. Kolbe przez ostatnie dni swego życia konał w celi nr 18 w podziemiach Bloku 11, gdzie został przeniesiony z grupą innych osób wyznaczonych na śmierć.
We wspomnieniach więźniów utrwaliło się, że skazani na śmierć głodową początkowo śpiewali i modlili się. Po kilku dniach dobywające się z celi głosy cichły.
Niemcy sukcesywnie wynosili ciała kolejnych zmarłych osób. O. Kolbe zmarł jako ostatni, dobity zastrzykiem z kwasu karbolowego. Jak wspominał Brunon Borgowiec, tłumacz w bloku, który przeżył obóz: „O. Kolbe siedział na posadzce, oparty o ścianę, i miał oczy otwarte. Jego ciało było czyściutkie i promieniowało”.
Papież Paweł VI 17 października 1971 r. ogłosił ojca Maksymiliana Kolbego błogosławionym. Papież Jan Paweł II 10 października 1982 r. zaliczył ojca Maksymiliana do grona świętych męczenników Kościoła katolickiego.
29 lipca 2016 r., w 75. rocznicę apelu na obozowym placu, kiedy o. Kolbe ofiarował swoje życie za współwięźnia, były obóz niemiecki odwiedził papież Franciszek. Papieska wizyta w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau przebiegała niemal w zupełnym milczeniu. Czas ten był natomiast przepełniony modlitwą. „Panie, miej litość nad Twoim ludem! Panie, przebacz tyle okrucieństwa” – wpisał Franciszek do księgi pamiątkowej na parterze Bloku 11.
