Pisma bł. Marceliny Darowskiej, wyniesionej na ołtarze przez św. Jana Pawła II, to prawdziwy ewenement w polskiej literaturze ascetyczno-mistycznej. W Wydawnictwie KUL ukazał się pierwszy tom jej pism pod redakcją ks. prof. dr hab. Marka Chmielewskiego, kierownika Katedry Duchowości Instytutu Nauk Teologicznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Publikacja otrzymała grant na ponad 1 mln zł z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Już w okresie międzywojennym podejmowano starania o jej beatyfikację. W związku z tym ogromna większość jej pism została przez siostry przepisana na maszynie w kilku egzemplarzach.
– To zbiór liczący 143 tomy, każdy średnio po około 180 stron. W sumie daje to ponad 25 tysięcy stronic maszynopisu – wylicza redaktor serii, ks. prof. Marek Chmielewski. Są to pisma zróżnicowane pod względem treści, m.in. wspomnienia, pamiętnik, zapiski duchowe, traktaty mistyczne, pierwsze konstytucje zakonne, rekolekcje dla zakonnic i świeckich. Na uwagę zasługuje zachowana ogromna epistolografia obejmująca ponad 11 tysięcy listów pisanych głównie do zakonnic, duchowieństwa, wychowanek i różnych świeckich. Archiwalia te poza oczywistą wartością teologiczną mają także ogromny walor kulturotwórczy.
Spośród 9 świętych i 154 błogosławionych Polaków, których św. Jan Paweł II wyniósł do chwały ołtarzy, w sposób szczególny wyróżnia się właśnie ona, bł. Marcelina Darowska (1827-1911), zaliczana do przedstawicieli typowo polskiej zmartwychwstańczej szkoły duchowości. Urodziła się w szlacheckiej rodzinie na terenie obecnej centralnej Ukrainy. Była żoną, matką dwójki dzieci i wdową, (współ)założycielką Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP i wychowawczynią niezliczonych zastępów dziewcząt pochodzących zarówno z rodów szlacheckich jak i z prostego ludu.
Chrześcijańskie i patriotyczne „wychowanie kobiety do roli matki, żony i obywatelki” – jak mawiała – jest jedną z głównych racji jej Zgromadzenia, dlatego do dziś niemal przy wszystkich klasztorach sióstr niepokalanek są szkoły różnego typu. – Dla nich Błogosławiona wypracowała oryginalną jak na II połowę XIX wieku personalistyczną metodę wychowawczą, którą wyprzedziła pedagogikę o niemal sto lat. Pozostawiła też po sobie ogromny materiał piśmienniczy, który zasadniczo w całości zachował się i jest przechowywany w Archiwum Zgromadzenia w Szymanowie – mówi ks. Marek Chmielewski, wykładowca teologii duchowości na KUL, od 38 lat zajmujący się doświadczeniem mistycznym bł. Marceliny Darowskiej.
Pierwszy tom „Autobiografia duchowa”
Ks. prof. dr hab. Marek Chmielewski podjął się opracowania i opublikowania najważniejszych tekstów jej autorstwa. Do 2029 roku ukazać się ma sześć tomów pism i siódmy – zbiór studiów na bazie jej pism. Jest to możliwe dzięki grantowi na ponad 1 mln zł uzyskanemu w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa.
Na początku 2026 roku w Wydawnictwie KUL ukazał się pierwszy tom pism bł. Marceliny pt. „Autobiografia duchowa”, liczący 1015 stron i ważący 1842 g. – Są to teksty o głębokiej treści duchowej i mistycznej, które pozwalają lepiej zrozumieć fenomen założycielki niepokalanek – podkreśla ks. Chmielewski.
Dzieło otwiera niedokończona autobiografia pt. „Coś co poprzedziło”. W publikacji znajdziemy także m.in. 28 notatek wyjętych z jej listów do kierownika duchowego o. Hieronima Kajsiewicza, zmartwychwstańca, potem dwuczęściowy „Pamiętnik”, uzupełniające go bieżące „Zapiski” oraz „Testament”, kilka drobnych pism napisanych tuż przed śmiercią, relacje sióstr z okresu jej śmiertelnej choroby (paraliż) oraz podniosłą mowę pogrzebową abp. Józefa Teodorowicza, która jest syntezą jej życia i dzieła.
Znaczą część tomu zajmuje dwuczęściowy traktat ascetyczno-mistyczny pt. „Kartki”. Po nim następują zebrane modlitwy, które Błogosławiona opracowała na potrzeby swojej zakonnej wspólnoty. Całość zamyka zbiór kilkudziesięciu opinii na temat ówczesnych książek, m.in. Marii Rodziewiczówny (wychowanki sióstr niepokalanek w Jazłowcu) oraz różne sprawy rodzinne, jak chociażby długa lista rzeczy składających się na ślubną wyprawę Karoliny Dzieduszyckiej – córki Błogosławionej. W końcowych aneksach zamieszczono biogramy sióstr oraz innych osób, których nazwiska pojawiają się w tomie, a także indeks osób i miejscowości.
Praca zawiera 25 fotografii, przedstawiających głównie autorkę tekstów i jej najbliższych. Okładkę oraz stronę tytułową zdobi popiersie bł. Marceliny z portretu namalowanego za jej życia przez znaną polską malarkę Celinę Michałowską, jedną z sióstr niepokalanek.
Z wyrazami szacunku
Monika Stojowska
