W październiku, modląc się za Ojczyznę, przywołajmy męczenników unickich z Podlasia, którzy oddali życie w obronie wiary i przywiązania do Ojca Świętego. Jak wskazał ks. prał. Bernard Błoński, wyniesieni na ołtarze 6 października 1996 roku przez papieża Jana Pawła II unici z Pratulina, Wincenty Lewoniuk i 12 Towarzyszy, są przedstawicielami wielu innych unitów z Podlasia, którzy wykazali heroizm wiary i byli prześladowani przez carat i prawosławie, za obronę swojego obrządku liturgicznego i jedności z Papieżem.
Na szczególną uwagę zasługuje męczeństwo parafian unickich z Drelowa, zamordowanych 17 stycznia 1874 r. w obronie własnej cerkwi. Śmierć poniosło wówczas 13 mężczyzn: Symeon Pawluk, Wincenty Bazyluk, Teodor Bocian, Andrzej Charytoniuk, Trochim Charytoniuk, Jan Kościuczyk, Teodor Kościuczyk, Paweł Kozak, Andrzej Kubik, Jan Kubik, Jan Łucik, Jan Romaniuk i Onufry Tomaszuk. Nadto prawie dwieście osób zostało rannych. Nie chcąc przyjąć prawosławia, wielu parafian zostało wywiezionych w głąb Rosji, a ich proboszcz, ks. Jan Welinowicz – do więzienia w Chełmie.
Opisy męczeństwa unitów drelowskich są wzruszające. „Wojsko rosyjskie i kozactwo poczęło rozbijać głowy ludu, raniąc je grubymi batogami. Katowanie wywołało ogólny opłacz, po czym otworzono ogień do bezbronnych wiernych. […] Religijny śpiew „Święty Boże” i „Kto się w opiekę” rozlegał się żałośnie, a lud, padając na kolana, otwierał wojsku swoją pierś do strzału, jakby zazdroszcząc szczęścia męczeństwa poległym sąsiadom i braciom”.
Przywołując męczeństwo tych naszych braci w wierze, pamiętajmy, że ginąc w jej obronie dawali również świadectwo przynależności narodowej. Ich śmierć była wykładnią związku z kulturą polską, którą ubogacali swoją wschodnią liturgią. Jak powiedział w Siedlcach św. Jan Paweł II, „dali piękne świadectwo wiary, solidarności i jedności, które powinno stać się dziedzictwem całego Kościoła w Polsce”.
o. dr hab. Szczepan T. Praśkiewicz OCD
Nasz Dziennik, 30.09.2026, s. 9.
Rysunek wykonały Karmelitanki Bose z Islandii.
