Obradująca w tym tygodniu w Wiedniu Kapituła Generalna Zakonu Krzyżackiego, ponownie wybrała Wielkiego Mistrza o. Franka Bayarda na kolejną sześcioletnią kadencję. Wyboru dokonano 17 lutego – poinformował Zakon. Frank Bayard OT jest 66. Wielkim Mistrzem, piastuje swój urząd od 2018 r.
Siedziba Zakonu Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (OT), zwanego w skrócie Zakonem Niemieckim, a w Polsce – Zakonem Krzyżackim, lub po prostu krzyżakami – znajduje się w centrum Wiednia, w wielkim kompleksie budynków w bezpośrednim sąsiedztwie katedry św. Szczepana.
Kapituła Generalna będzie kontynuować swoje obrady do 27 lutego 2026 roku w siedzibie Wielkiego Mistrza w Wiedniu. Jest to najwyższy organ decyzyjny Zakonu Krzyżackiego i zbiera się co sześć lat. Tym razem Kapituła koncentruje się w szczególności na kompleksowej reformie reguły i statutów Zakonu Krzyżackiego w ścisłej współpracy z watykańską Dykasterią ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.
Celem jest dostosowanie tekstów reguły do zmian strukturalnych wprowadzonych w ostatnich latach oraz wzmocnienie warunków, „aby bracia i siostry mogli nadal skutecznie realizować charyzmat Zakonu – pomoc i uzdrawianie – w duszpasterstwie, pielęgniarstwie i działalności charytatywnej”.
O. Frank Bayard urodził się 11 października 1971 r. w Püttlingen w niemieckim Zagłębiu Saary. Zanim w 2000 wstąpił do Zakonu, ukończył studia z zakresu bankowości. Śluby wieczyste złożył 19 września 2004. W latach 2001-08 studiował teologię, historię i „Health Care Management” (zarządzanie służbą zdrowia) w Innsbrucku i Wiedniu. Święcenia kapłańskie przyjął 22 czerwca 2006 z rąk ówczesnego arcybiskupa Monachium i Fryzyngi kard. Friedricha Wettera w „krzyżackim” kościele w Weyarn. W tym samym roku jako radca generalny prowincji niemieckiej wszedł do władz Zakonu Niemieckiego, gdzie piastował różne funkcje, m.in. od maja 2008 był ekonomem generalnym. Od 2018 roku jest Wielkim Mistrzem.
Czarny krzyż na białym płaszczu zakonnym
Zakon Krzyżacki, którego członkowie nazywali siebie „braćmi Domu Niemieckiego Najświętszej Marii Panny w Jerozolimie” od dawnego szpitala niemieckiego w Jerozolimie, został założony w Akce w 1190 roku, początkowo jako bractwo szpitalne, a od 1198 roku również jako wspólnota rycerska, której celem była ochrona pielgrzymów w Ziemi Świętej. Po joannitach i templariuszach, Zakon Krzyżacki był trzecim z wielkich zakonów rycerskich w okresie krucjat. 6 lutego 1191 roku Zakon został uznany przez papieża Klemensa III za bractwo szpitalne i oddany pod opiekę papieską.
Do Polski krzyżaków sprowadził w 1226 r. książę Konrad Mazowiecki. W 1230 przybyli oni na ziemię chełmińską, a do 1283 r. podbili Prusy. Korzystając z poparcia cesarzy i papieży, utworzyli na zajętych przez siebie ziemiach własne państwo. Podjęli nieudaną próbę ekspansji na Ruś, opanowali Sambię, usiłowali także podbić Żmudź. W latach 1308-09 zajęli Pomorze Gdańskie, co zapoczątkowało okres długotrwałych wojen z Polską. Załamanie politycznej i gospodarczej potęgi Zakonu nastąpiło po przegranej przezeń bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. Dalsze wojny z Polską (1415-21 i 1431-35) doprowadziły do zubożenia ludności państwa zakonnego i konfliktu z dynamicznie rozwijającymi się miastami (Toruń, Gdańsk, Elbląg). Ostatecznie wojny polsko-krzyżackie zakończył pokój w Toruniu w 1466 r.
W czasach reformacji wielki mistrz Albrecht Hohenzollern zsekularyzował zakon i przyjąwszy luteranizm, przekształcił państwo zakonne w księstwo świeckie, tzw. Prusy Książęce, z którego w 1525 złożył hołd lenny królowi Zygmuntowi I Staremu w Krakowie. Krzyżacy w Inflantach, którzy pod koniec XV w. uniezależnili się od Wielkiego Mistrza, w istocie stanowili odrębne państwo zakonne. W czasie wojny inflanckiej w 1561 Zakon zeświecczył się i poddał się Polsce i Litwie. W uszczuplonej formie przetrwał w Niemczech.
W XIX w., za sprawą ówczesnego wielkiego mistrza Maksymiliana Józefa Austriackiego i kapłana krzyżackiego – sługi Bożego Piotra Rieglera, Zakon przeszedł gruntowną reformę: zatracił charakter rycerski i stał się instytucją duchowną. Z rycerskiego charakteru ostatecznie zrezygnował w 1929 r., a ostatni brat-rycerz zmarł w 1970 r.
Dziś Zakon Niemiecki działa w sześciu krajach: w Austrii, Niemczech, we Włoszech, w Słowenii, Czechach i na Słowacji, a oprócz opieki duszpasterskiej, zajmuje się przede wszystkim opieką nad chorymi, niepełnosprawnymi i osobami starszymi. Wspólnota składa się z około 300 zakonników i sióstr zakonnych, a także około 950 tzw. familiantów – świeckich, którzy na ręce Wielkiego Mistrza składają przysięgę wierności ideałom Zakonu. Dzieli się na pięć prowincji: austriacką, niemiecką, włoską (Południowego Tyrolu), czesko-słowacką i słoweńską. Oficjalnym strojem zakonników jest czarna sutanna z pasem oraz biały wełniany płaszcz z czarnym krzyżem na ramieniu.
Od 1809 r. siedziba wielkiego mistrza, a zarazem centrum życia zakonnego, znajduje się w Wiedniu, gdzie od 1204 zakon miał swój baliwat (siedzibę prowincji). Za panowania Adolfa Hitlera musiał przenieść się na tereny byłej Czechosłowacji. Od 1947 działa ponownie w Austrii. „Ordo Teutonico” jest jedną z niewielu instytucji kościelnych, których przełożony generalny nie rezyduje w Rzymie. Zakonnice krzyżackie mają dwa niezależne domy w Lanie (Południowy Tyrol) i Pasawie (Bawaria).
“Dewizą współczesnego Zakonu Krzyżackiego są słowa: `pomagać i uzdrawiać`” – powiedział KAI „familiant”, prof. Peter Drabez, okulista. Obok prowadzenia parafii i specjalistycznych duszpasterstw, Zakon rozwija bardzo aktywną działalność charytatywną i wychowawczą: należy do niego 95 szpitali, szkół, zakładów opieki, placówek wychowawczych dla dzieci i młodzieży oraz sanatoriów.
Od kilku lat członkami Zakonu jest trzech księży z Polski. Pierwszy z nich, ks. Waldemar Woźniak z Lęborka, przyjął święcenia 26 czerwca 1999 roku w Ostrawie, a jego prymicje miały miejsce 11 lipca w Malborku. Na prymicyjną Mszę św. w zamkowym kościele św. Jana Chrzciciela przybył ówczesny wielki mistrz zakonu, o. dr Arnold Othmar OT.
