Jan Paweł II
LIST DO BRACI SZKÓŁ CHRZEŚCIJAŃSKICH Z OKAZJI ROZPOCZĘCIA OBCHODÓW TRZECHSETLECIA ZAŁOŻENIA ZGROMADZENIA
Watykan, 13 maja 1980 r.
Do drogiego Brata José Pablo Basterrechea
Przełożonego Generalnego Braci Szkół Chrześcijańskich
Z wielką serdecznścią poinformowaliście mnie, że w tych dniach Bracia Szkół Chrześcijańskich świętują rozpoczęcie trzeciego stulecia od założenia swojego Instytutu i pragną potwierdzić swoją gorliwą wierność Następcy Piotra, zgodnie z nauką swojego Ojca, św. Jana Chrzciciela de La Salle. Czyż ten ostatni nie prosił Boga w swoim „Testamencie”, aby założone przez niego Zgromadzenie zawsze szczerze podporządkowywało się Papieżowi i Kościołowi rzymskiemu?
Także Papież pragnie uczestniczyć w słusznej radości wszystkich Braci rozsianych po świecie: razem z wami spogląda na przeszłość, bogatą w cenne wskazania dla teraźniejszości i zachęty na przyszłość.
Wasz Instytut w ciągu minionych trzech stuleci rozprzestrzenił się, mimo ciężkich prób i wielkich trudności, po całym świecie, rozwijając się w sposób, którego nic nie mogło zatrzymać, ponieważ był ożywiany, ubogacany i podtrzymywany przez łaskę Bożą, na którą tysiące i tysiące Braci odpowiedziały z zaangażowaniem i wzorową ofiarnością. Stu jeden Braci, którzy tworzyli wasze zgromadzenie zakonne w 1719 roku, w roku śmierci waszego świętego Założyciela, stało się dziś około jedenastu tysiącami, a dwadzieścia trzy ówczesne domy przekroczyły obecnie liczbę tysiąca trzystu. Te liczby, tak znaczące i wymowne, są dowodem wewnętrznego dynamizmu i płodnej żywotności instytucji, która była prawdziwie opatrznościowa dla epoki, w której powstała, i która zachowuje całą swoją wartość w kontekście Kościoła i współczesnego społeczeństwa.
Postać i osobowość św. Jana Chrzciciela de La Salle wzbudzały szacunek i podziw historyków wszelkich nurtów. Dzisiaj nikt nie może podawać w wątpliwość wyjątkowych zasług jego dzieła na płaszczyźnie historycznej, społecznej i obywatelskiej. W epoce bowiem, w której nie istniało jeszcze szkolnictwo publiczne, Jan Chrzciciel de La Salle był prawdziwym twórcą nowoczesnej szkoły publicznej: czy chodzi o szkołę podstawową, o instytuty kształcenia nauczycieli, o zawodowe szkolnictwo średnie, o tworzenie kursów wieczorowych i niedzielnych dla robotników i uczniów zawodu, czy o internat dla tych, którzy zostali skazani przez sądy.
U podstaw tej odkrywczej działalności o charakterze psychologicznym i pedagogicznym leżała jednak u tego Świętego wizja „chrześcijańska”, która nadawała pełny i całościowy sens pojęciom „kultury” i „wychowania”. Dla niego, ożywianego miłością Chrystusa, szkoła nie mogła być jedynie miejscem, w którym można przekazywać lub narzucać pewne idee, choćby użyteczne i interesujące, lecz musiała być prawdziwą wspólnotą miłości, w której młody uczeń byłby traktowany nie jako „naczynie do napełnienia, ale dusza do ukształtowania”. Aby szkoła mogła osiągnąć ten szlachetny cel, Święty zrozumiał potrzebę powołania wspólnoty braci zakonnych, należycie uformowanych i przygotowanych „nauczycieli”, których nazwał „Braćmi Szkół Chrześcijańskich”: braćmi najpierw między sobą, ponieważ zjednoczonymi tym samym ideałem konsekracji Bogu i oddania młodzieży; braćmi wobec uczniów, ponieważ wszyscy są złączeni miłością, która jest odbiciem ich jedności z Chrystusem i miłości, jaką do Niego żywią; braćmi wreszcie dlatego, że wszyscy, nauczyciele i uczniowie, mają być uczniami jedynego Mistrza, Jezusa (por. Mt 23, 8.10).
W epoce, gdy dzieci ubogich rodzin były pozostawione same sobie na ulicach i tym samym łatwo stawały się ofiarami zła, Święty twierdził, że „głównym owocem, jakiego powinniśmy oczekiwać od ustanowienia szkół chrześcijańskich, jest zapobieganie tym nieporządkom i niedopuszczanie do ich złych następstw” (S. G. B. de La Salle, Règles Communes, I, 6). W tej perspektywie szkoła nie mogła według de La Salle tolerować nauczycieli miernych, myślących jedynie o własnej korzyści, którzy nie czerpali radości ze swoich obowiązków i i posiadali jedynie wiedzę, ale nie byli świętymi. „Waszym obowiązkiem jest każdego dnia wznosić się do Boga na modlitwie, aby uczyć się od Niego wszystkiego, czego macie ich nauczać — powtarzał często — a następnie zstępować ku nim, stając na ich poziomie, aby przekazywać im to, co Bóg wam objawił: zarówno na modlitwie, jak i w księgach świętych” (Méditation 198 pour le temps de la retraite).
Dzięki tej koncepcji szkoły chrześcijańskiej uczeń był prowadzony do odkrycia jedności między różnymi dziedzinami wiedzy już w trakcie ich poznawania. Tą jednością był Chrystus, ukazywany poprzez codzienną i systematyczną katechezę. Aby żyć w sposób autentyczny tą wizją szkoły, Brat, oddając się zadaniu wychowania i formacji młodych, będzie odczuwał potrzebę modlitwy, czujności i dobrego przykładu; będzie ożywiany głębokim duchem wiary; przekształci swoje nauczanie w nieustanną katechezę, drogę wiary przeżywaną dzień po dniu wraz z uczniami; będzie pełnił swoją posługę w Kościele, jak mówił św. Jan Chrzciciel de La Salle: „Uważajcie wasze zajęcie za jedno z najważniejszych i najwznioślejszych w Kościele, ponieważ należy ono do tych, które najlepiej mogą go umacniać, dając mu solidne fundamenty” (Méditation 155, 2). Szczególnym rysem Braci Szkół Chrześcijańskich pozostaje ślub bezpłatnego nauczania ubogich.
Życzę wam zatem, aby obchody trzechsetlecia były dla was wszystkich, najdrożsi Bracia Szkół Chrześcijańskich, uprzywilejowaną okazją do refleksji nad wymaganiami waszego powołania.
Pierwszym z tych wymagań jest wierność charyzmatowi założyciela, którego aktualność, nowoczesność i wartość ujawniają się jeszcze wyraźniej w tym czasie, gdy szkoła katolicka musi głosić, potwierdzać — a niekiedy nawet bronić — swojej wolności, godności, celu, swojej funkcji i swojego istnienia (por. Gravissimum Educationis, 8; Gaudium et Spes, 61-62).
Wierność pierwotnemu charyzmatowi oznacza radosną wierność powołaniu zakonnemu, całkowitej i bezwarunkowej konsekracji, jakiej dokonaliście z samych siebie Bogu przez święte śluby ubóstwa, czystości i posłuszeństwa. Brat Szkół Chrześcijańskich, który odpowiedział z ofiarnym entuzjazmem na naglące wezwanie Jezusa: „Pójdź za Mną” (por. Mt 8, 22; 19, 21; Łk 18, 22), idzie każdego dnia za Chrystusem ubogim, który nie ma gdzie skłonić głowy (por. Mt 8, 20; Łk 9, 58); za Chrystusem, który jest wzorem całkowitego oddania Królestwu niebieskiemu i który do tego wzywa (por. Mt 19, 12); za Chrystusem posłusznym, który od chwili Wcielenia wyraża swoje całkowite przylgnięcie do woli Ojca (por. Hbr 10, 9). Od świętego Założyciela Brat przejmie życie nieustannego zjednoczenia z Bogiem, głębokie poczucie Jego obecności („pamiętajmy, że jesteśmy w świętej obecności Boga”) oraz pełną dyspozycyjność wobec działania Boga: niech każdy zakonnik Zgromadzenia potrafi powtarzać dzień po dniu słowa, które Jan Chrzciciel de La Salle wypowiedział w chwili śmierci: „Uwielbiam we wszystkim wolę Boga względem mnie”.
Cały Kościół, najdrożsi Bracia, łączy się z waszą radością z okazji trzeciego stulecia waszego założenia; dziękuje Trójcy Przenajświętszej, że dała Kościołowi i światu rodzinę braci zakonnych, którzy tak dobrze spełniali swoje zadanie; prosi was — i błaga Boga, aby wam na to pozwolił — byście nadal, z odnowionym zapałem i w pełnej komunii z Pasterzami, których Chrystus postawił na czele swojej owczarni, wypełniali swoją misję wychowawców i formatorów licznych pokoleń młodych, poszukujących prawdy i radości.
Wyrażając te życzenia i ponawiając wobec waszego Instytutu moje uczucia szacunku i miłości, za wstawiennictwem Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela de La Salle przyzywam na niego obfitość darów Chrystusa zmartwychwstałego i udzielam wam — wam samym, wszystkim Braciom Szkół Chrześcijańskich, ich uczniom i ich rodzinom — szczególnego Apostolskiego Błogosławieństwa jako znaku mojej stałej życzliwości.
Watykan, dnia 13 maja 1980 roku.
JAN PAWEŁ II
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
