Jan Paweł II
PRZEMÓWIENIE DO PRZEŁOŻONYCH GENERALNYCH ZGROMADZEŃ ŻEŃSKICH, ZGROMADZONYCH NA MIĘDZYNARODOWYM SPOTKANIU
Rzym, Aula Błogosławieństw, 14 maja 1987 r.
Drogie Siostry
1. Z głęboką radością przyjmuję dziś tak znamienite przedstawicielki życia konsekrowanego. Przybyłyście z wielu krajów, z różnych kultur, niosąc w sercach troski i nadzieje waszych współsióstr oraz tych ludów, pośród których wasze instytuty prowadzą swoją posługę apostolską.
Pierwszym uczuciem, które rodzi się w moim sercu – i w sercu całego Kościoła – jest uczucie wdzięczności wobec Boga. Życie zakonne stanowi bowiem integralną część Kościoła, który w całości czerpie korzyść z charyzmatu życia konsekrowanego. Przez wasze osoby wdzięczność Kościoła dociera do wszystkich waszych wspólnot.
Wasza główna odpowiedzialność jako przełożonych generalnych polega na pełnieniu codziennie macierzyńskiej funkcji duchowego animowania tylu dusz poświęconych Bogu. W tym właśnie wyraża się zasadnicza rola waszej posługi: nikt nie może was zastąpić w wypełnianiu tego zadania, które wzywa was do czujności i serdecznej troski o osoby wam powierzone.
2. Będziecie mogły tym lepiej wypełniać tę misję, im bardziej same będziecie przeniknięte duchem dziecięctwa Bożego. Czyż nie jesteście przede wszystkim córkami Boga, które każdego dnia żyją duchową radością i zawierzeniem dobroci Ojca Niebieskiego? Jesteście także córkami waszych założycieli i założycielek, odzwierciedlając w rzeczywistości współczesnej cechy charakterystyczne ich duchowej fizjonomii. Jesteście również córkami waszych wspólnot, które zrodziły was do życia zakonnego i które każdego dnia wspierają was na drodze osobistego uświęcenia.
Jesteście też siostrami dla współczesnych ludzi, których cierpienia i nadzieje dzielicie. Chcecie iść razem z nimi w świetle Ewangelii. Zgromadziłyście się w Rzymie właśnie po to, by pogłębić refleksję nad tym, jakie formy ma przybierać profetyczna misja życia zakonnego w Kościele i w świecie.
3. W tym kontekście pragnę wam przekazać kilka refleksji w nawiązaniu do tematu waszego spotkania, w świetle wskazań Soboru Watykańskiego II i nauczania moich poprzedników.
Ewangelia musi się wcielać w każdej epoce, w konkretnych sytuacjach życia, w dziejach ludów i kultur, a zarazem musi przekraczać zagrożenia jednostronnych lub arbitralnych teorii, na które zawsze narażony jest każdy proces wzrostu.
Jesteście wrażliwe na potrzeby współczesnych ludzi i dobrze znacie cierpienia społeczeństw w różnych krajach. Z jednej strony – nędza, głód, zagrożenia dla zdrowia; z drugiej – bezrobocie, pokusa narkotyków, cierpienie ludzi wykluczonych, „nowych ubogich”. Spotykamy również formy politycznego i ekonomicznego zniewolenia, brak wolności, różne zamachy na godność osoby ludzkiej. Jesteście szczególnie wyczulone na dramaty dotykające życie rodzin. Tymi problemami zajmują się zwykle odpowiedzialni za życie społeczne, podejmując różne wysiłki, by im zaradzić. Ale istnieją również inne formy nędzy, o których wiecie dobrze: zamęt moralny, relatywizm sumień, obojętność religijna, a nawet niewiara, rozprzestrzeniające się w niektórych środowiskach.
Świadomość tych bolesnych zjawisk powinna pobudzać reakcję wszystkich wierzących, a w łonie waszych instytutów – jeszcze bardziej: dojrzałą, odważną i żywą energię ducha, gotową nazwać zło po imieniu, uświadomić je innym i pomóc w jego przezwyciężeniu. Studium, które podjęłyście z pomocą ekspertów, ma służyć rozeznaniu form i metod działania najbardziej odpowiadających stanowi waszej konsekracji.
4. Wasza rola polega bowiem na tym, by ukazywać i umacniać wartość, godność i twórczą moc życia wewnętrznego. W waszych zgromadzeniach czynnych wymiar kontemplacyjny życia konsekrowanego musi mieć swoje właściwe miejsce, by przezwyciężyć horyzontalne, zredukowane rozumienie apostolatu. Jeśli bowiem solidarność z bliźnim nie wypływa z życia kontemplacyjnego, ożywianego miłością Boga, karmionego skupieniem i udziałem w odkupieńczej agonii Chrystusa, grozi jej jałowość – nie przyniesie tym, do których jest skierowana, zbawienia, którego mają prawo oczekiwać. Kiedy osoba w pełni żyje wertykalnym wymiarem relacji z Bogiem, tak jak to czynili wasi założyciele i założycielki, wówczas odnawia się i przemienia także jej relacja horyzontalna – z drugim człowiekiem.
5. W tej perspektywie zakonnica wybiera ubogich, nie w sensie walki klas, ale jako wybór ewangeliczny, to znaczy z tą samą uwagą, z jaką Chrystus patrzył na wszystkich ubogich – z miłością preferencyjną.
Dlatego Kościół stale przypomina, że odnowa duchowa musi mieć zawsze pierwszeństwo, nawet w działalności apostolskiej (por. Perfectae Caritatis, 2). Pamiętajcie o słowach tego dekretu: „Dlatego też członkowie każdego instytutu, szukając Boga w sposób szczególny i ponad wszystko, winni łączyć kontemplację, przez którą mogliby przylgnąć do Niego myślą i sercem, z miłością apostolską, przez którą staraliby się włączyć w dzieło odkupienia i szerzyć królestwo Boże.” (tamże, 5).
6. Wasza obecność jest wymownym znakiem bogactwa i różnorodności charyzmatów, jakimi Duch Święty nieustannie obdarza Kościół, wzbudzając liczne rodziny zakonne, by odpowiadały na wielorakie potrzeby Ludu Bożego. Nie ma takiej potrzeby duchowej czy materialnej, ku której wasi założyciele – a za nimi wy – nie bylibyście zwrócone, jeśli tylko umiecie właściwie odczytywać znaki czasu. Zachowujcie, rozwijajcie i potwierdzajcie wybory waszych założycieli! Wobec naglących potrzeb współczesności wasza posługa apostolska winna się konkretyzować zgodnie z celem właściwym waszemu instytutowi. Może przybierać także formy nowe, byleby były zgodne z charyzmatem założycielskim i pozostawały w łonie najpewniejszej i najzdrowszej tradycji, w harmonii z intencjami, dla których Kościół wasz instytut zatwierdził.
Fałszywie pojęta gorliwość prowadziłaby do zajmowania obcych pól apostolatu pod pretekstem nadzwyczajnych potrzeb. Czasem napotyka się dziś uprzedzenie, jakoby należało lekceważyć różnice, które stanowią o tożsamości poszczególnych instytutów. Każde zgromadzenie musi troszczyć się o zachowanie swojej własnej „fizjonomii”, tego szczególnego rysu, który stanowi o jego sensie istnienia, który przyciągał powołania, formował określone postawy, dawał wyraziste świadectwo w świecie. Byłoby naiwnością i pychą sądzić, że w końcu wszystkie instytuty mają stać się jednakowe, praktykując ogólnikową miłość Boga i bliźniego. Takie myślenie pomija istotny wymiar Ciała Mistycznego, którym jest różnorodność jego członków i pluralizm form, w jakich przejawia się żywotność Ducha, ożywiającego to Ciało. Doskonałość Chrystusa – Boska i ludzka zarazem – nie może być naśladowana inaczej, jak tylko poprzez nieskończone bogactwo dróg łaski, którymi Duch prowadzi dusze (por. Perfectae Caritatis, 2b)
7. Odnosząc się do właściwego tematu waszego spotkania, pragnę podkreślić wagę miłości nadprzyrodzonej, będącej zasadniczym rysem chrześcijańskiego życia.
Historia Kościoła jest pełna dzieł miłosierdzia: Kościół chronił dzieci, wychowywał młodzież, opiekował się chorymi, starszymi, wygnańcami i więźniami, bronił praw najbardziej upośledzonych przeciwko wszelkim formom ucisku i wyzysku.
Lecz sprawiedliwość, którą Kościół głosił i realizował, była zawsze ożywiana miłością Chrystusa. Słowo Wcielone przyszło bowiem nie tyle po to, by naprawić struktury świata, ile by odkupić człowieka z grzechu – największej z niesprawiedliwości. Chrystus założył Kościół przede wszystkim po to, by zbawiać osoby, dając im udział w swojej odkupieńczej męce.
W tej teologicznej perspektywie sekret prawdziwego profetyzmu tkwi w wewnętrznej spójności życia zakonnicy z jej świadectwem. Nie wystarczy powtarzać zarzuty i potępienia niesprawiedliwości; trzeba, aby jej własne życie stało się orędziem – pokornym, milczącym, ale przepełnionym czystą i skuteczną miłością.
Zakonnice i zakonnicy mają być w świecie tym, czym jest dusza w ciele – jak pisał autor Listu do Diogneta o pierwszych chrześcijanach (por. Lumen Gentium, 38). Powinni trwać jako pielgrzymi pośród rzeczy przemijających, w oczekiwaniu na nieprzemijalność niebios. Ich pielgrzymowanie jest nieustannym zwiastowaniem Królestwa, które się urzeczywistnia – Królestwa obiecanego przez Tego, który zwyciężył świat.
W ten sposób życie zakonne staje się profetyzmem czynu, którego nawet najbardziej heroiczne dzieła społeczne nie mogą zastąpić, jeśli są ograniczone do doczesności.
Osoba konsekrowana ma być znakiem nadziei wzniesionym nad światem – nadziei na świat lepszy, oczyszczony, odnowiony, przejrzysty wobec światła i miłości Boga – świat, którego oczekujemy w przyszłości, ale który może być zapoczątkowany już dziś.
8. W realizacji waszej misji apostolskiej waszym wzorem jest Maryja, której poświęciliśmy obecny rok jako przygotowanie do trzeciego tysiąclecia chrześcijaństwa.
W Jej hymnie uwielbienia – Magnificat – rozbrzmiewają echa profetycznej tradycji narodu wybranego. Pieśń ta odsłania wewnętrzny świat Dziewicy z Nazaretu: objawia nie tylko tajemnicę Jej relacji z Bogiem – nacechowanej dziecięcą ufnością i wdzięcznością – lecz także Jej stosunek do świata ludzi, w którym wywyższeni zostają pokorni, ubodzy i prości.
Życzę wam, aby wszystkie wasze siostry patrzyły na Maryję w ten sposób: by odkrywały w Niej coraz głębiej wzór swego oddania Bogu oraz inspirację dla apostolskiego zaangażowania w służbie braciom. Modląc się, aby Duch Święty ożywiał wasze życie tak, jak ożywiał życie Maryi, udzielam wam i wszystkim waszym wspólnotom zakonnym szczególnego błogosławieństwa apostolskiego.
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana
