Po ponad stu latach spełniła się wizja budowniczego Franciszka Mączyńskiego. W dniach od 9 do 16 lipca 2026 r. w Bazylice Najświętszego Serca Jezusa w Krakowie dokonało się wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu dla dziejów tej świątyni. Po upływie ponad wieku od zakończenia jej budowy dopełniony został bowiem jeden z istotnych elementów pierwotnej koncepcji architekta Franciszka Mączyńskiego, który już w latach 1909–1912 przewidział w nawie głównej miejsca dla monumentalnych figur świętych.
W czwartek, 16 lipca, po Mszy Świętej sprawowanej o godz. 9.30, do wnętrza bazyliki wjechały trzy specjalistyczne podnośniki. Rozpoczęła się wówczas finalna faza prac związanych z instalacją sześciu monumentalnych figur świętych i błogosławionych –czcicieli Najświętszego Serca Jezusowego. Nad przebiegiem prac czuwali doświadczeni specjaliści wykonujący prace na wysokości, którzy z precyzją i starannością umieścili rzeźby na przygotowanych dla nich konsolach.
Świadkiem tej historycznej chwili był również autor dzieł, prof. Wincenty Kućma (ur. 1935), który z uwagą i wzruszeniem obserwował instalację swoich rzeźb. Gdy ostatnia z figur zajęła przeznaczone jej miejsce, zamysł architekta sprzed ponad stu lat został wreszcie urzeczywistniony.
Na konsolach znajdujących się po obu stronach nawy głównej stanęły figury świętych i błogosławionych, którzy w szczególny sposób związali swoje życie i posłannictwo z tajemnicą Najświętszego Serca Jezusa. Miejsca, które przez 114 lat oczekiwały na swoje przeznaczenie, otrzymały wreszcie dzieła harmonijnie wpisujące się w architekturę świątyni i jeszcze pełniej wyrażające jej duchowy program.
Fot. Jarosław Naliwajko SJ
Wotum wdzięczności Bożemu Sercu
Idea wykonania figur nabrała konkretnych kształtów po roku 2021, kiedy w bazylice uroczyście obchodzono stulecie poświęcenia Polski Najświętszemu Sercu Jezusowemu. Jezuicka konsulta ds. bazyliki wraz z rektorem Kolegium Wacławem Królikowskim SJ i prefektem bazyliki, Jarosławem Naliwajko SJ, podjęła decyzję o wyborze przedstawionych postaci oraz powierzeniu wykonania dzieła prof. Wincentemu Kućmie. Zamiarem było nie tylko upamiętnienie jubileuszu, lecz także złożenie szczególnego wotum wdzięczności Bożemu Sercu.
Autorem rzeźb jest prof. Wincenty Kućma – wybitny polski rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie i jeden z najwybitniejszych współczesnych twórców sztuki sakralnej. W chwili ukończenia dzieła artysta liczył dziewięćdziesiąt jeden lat, a wykonaniu figur poświęcił cztery lata pracy. Jego bogaty dorobek obejmuje setki realizacji pomnikowych i religijnych, znajdujących się w licznych świątyniach Europy, Ameryki Północnej i Azji.
Szczególne miejsce w twórczości profesora zajmują monumentalne realizacje dla Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie, „Golgota Jasnogórska”, Droga Krzyżowa na Jasnej Górze oraz liczne przedstawienia świętych i błogosławionych, które na trwałe wpisały się w krajobraz współczesnej sztuki chrześcijańskiej.
Surowe rysy i wewnętrzne duchowe piękno
Wykonane z drewna lipowego figury przedstawiają: bł. Bernarda Franciszka de Hoyos SJ (1711–1735), św. Klaudiusza de la Colombière SJ (1641–1682), św. Małgorzatę Marię Alacoque (1647–1690), św. Faustynę Kowalską (1905–1938), bł. Anielę Salawę (1881–1922), św. Karola de Foucauld (1858–1916).
Każda z figur mierzy 2,70 m wysokości i waży od 250 do 300 kilogramów. Monumentalność ich formy współistnieje z niezwykłą subtelnością opracowania. Na powierzchni drewna pozostawiono wyraźne ślady dłuta – znak ręki mistrza i charakterystyczny rys twórczości Wincentego Kućmy. Drewno lipowe zostało powoskowane na gorąco, dzięki czemu wydobyto jego naturalne piękno i szlachetność.
Z tej surowej, a zarazem pełnej ekspresji materii artysta wydobył nie tylko indywidualne rysy postaci, ale także ich wewnętrzne, duchowe piękno. Twarze świętych i błogosławionych zdają się prowadzić milczący dialog z modlącymi się, zapraszając każdego do kontemplacji tajemnicy Najświętszego Serca Jezusa.
Fot. Jarosław Naliwajko SJ
Nowe rzeźby harmonijnie dopełniły wnętrze bazyliki i wpisały się w wielką tradycję artystyczną tej świątyni. Dzieła Wincentego Kućmy stanęły obok prac wybitnych twórców związanych z jej wystrojem: Franciszka Mączyńskiego, Karola Hukana, Ksawerego Dunikowskiego, Jana Raszki, Leonarda Stroynowskiego, Jana Bukowskiego, Piotra Stachiewicza, prof. Czesława Dźwigaja i Michała Gołąbka. Powstała w ten sposób wyjątkowa jedność dzieł pochodzących z różnych epok, a zarazem wspólne świadectwo wiary wyrażonej językiem sztuki.
Instalacja sześciu figur świętych czcicieli Najświętszego Serca Jezusowego posiada znaczenie nie tylko artystyczne i historyczne, ale przede wszystkim duchowe. Przypomina bowiem, że kult Serca Jezusowego, stanowiący od początku serce i charyzmat tej świątyni, nie należy jedynie do przeszłości, lecz pozostaje żywym źródłem chrześcijańskiej nadziei i nieustanną inspiracją dla kolejnych pokoleń wiernych.
Niech więc te monumentalne figury, wyrzeźbione ręką wielkiego artysty naszych czasów, przez długie lata prowadzą wszystkich nawiedzających tę bazylikę ku głębszemu poznaniu i umiłowaniu Najświętszego Serca Jezusa oraz ku naśladowaniu świętych, którzy całym swoim życiem odpowiedzieli na wezwanie płynące z Jego miłości.
Ad maiorem Dei gloriam et in honorem Sacratissimi Cordis Iesu.
Fot. Stanisław Groń SJ
Biogramy sześciu świętych umieszczonych w bazylice jezuickiej w Krakowie
Święta Faustyna Kowalska (1905–1938)
Apostołka Bożego Miłosierdzia, urodziła się 25 sierpnia 1905 r. we wsi Głogowiec koło Łodzi jako Helena Kowalska. Pochodziła z ubogiej, religijnej rodziny. Już od najmłodszych lat odznaczała się głęboką pobożnością i pragnieniem życia zakonnego. W 1925 r. wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, przyjmując imię zakonne s. Maria Faustyna od Najświętszego Sakramentu. W latach życia zakonnego doświadczała licznych przeżyć mistycznych i objawień Jezusa Miłosiernego. Chrystus powierzył jej misję przypomnienia światu prawdy o nieskończonym miłosierdziu Boga oraz przekazał orędzie o Bożym Miłosierdziu, związane z obrazem Jezusa Miłosiernego, Koronką do Miłosierdzia Bożego, Godziną Miłosierdzia i świętem Miłosierdzia Bożego. Zmarła 5 października 1938 r. w Krakowie-Łagiewnikach, mając 33 lata. Jej najważniejszym dziełem jest „Dzienniczek”, będący zapisem jej doświadczeń mistycznych. Dzieło to zostało przetłumaczone na dziesiątki języków i stało się jednym z najważniejszych tekstów duchowości katolickiej XX w. Święta jest nazywana sekretarką i apostołką Bożego Miłosierdzia. Papież św. Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną 18 kwietnia 1993 r., a następnie kanonizował 30 kwietnia 2000 r. na placu św. Piotra w Watykanie. Jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 5 października.
Święty Karol de Foucauld (1858–1916)
Był francuskim kapłanem, pustelnikiem, misjonarzem i jednym z wielkich świadków duchowości chrześcijańskiej przełomu XIX i XX wieku, nazywanym „uniwersalnym bratem”. Urodził się w Strasburgu w rodzinie arystokratycznej. Po śmierci rodziców w młodym wieku oddalił się od wiary i prowadził życie pełne poszukiwań oraz niepokoju duchowego. Jako oficer armii francuskiej i podróżnik odbył wyprawę do Maroka, która stała się początkiem jego drogi ku Bogu. Pod wpływem spotkań z ludźmi głębokiej wiary przeżył nawrócenie i całkowicie poświęcił się Chrystusowi. Wstąpił do zakonu trapistów, a następnie wybrał życie na wzór Jezusa z Nazaretu – ukryte, proste i ubogie. Po przyjęciu święceń kapłańskich zamieszkał w Algierii wśród Tuaregów, gdzie prowadził życie modlitwy, adoracji Najświętszego Sakramentu i bezinteresownej służby najuboższym. Jego duchowość, inspirowana ukrytym życiem Jezusa w Nazarecie, opierała się na prostocie, ubóstwie, braterstwie i całkowitym zawierzeniu Bogu. Pragnął być „bratem dla wszystkich”, szczególnie dla ludzi opuszczonych i żyjących na peryferiach świata. Zginął śmiercią męczeńską 1 grudnia 1916 r. w Tamanrasset. Nie napisał jednego wielkiego dzieła teologicznego, pozostawił jednak liczne pisma duchowe, medytacje, listy oraz cenne opracowania poświęcone językowi i kulturze Tuaregów, w tym słownik francusko-tuaregski i zbiory poezji tego ludu. „Modlitwa oddania” jest jego najbardziej znanym tekstem duchowym i rozpoczyna się słowami: „Ojcze, powierzam się Tobie…”. Beatyfikowany przez papieża Benedykta XVI w 2005 r., został kanonizowany przez Papież Franciszek 15 maja 2022 r. Liturgiczne wspomnienie św. Karola de Foucauld obchodzone jest 1 grudnia.
Błogosławiona Aniela Salawa (1881–1922)
Należy do grona najwybitniejszych polskich mistyczek i tercjarek franciszkańskich. Urodziła się 9 września 1881 r. w Sieprawiu koło Krakowa, w ubogiej i głęboko religijnej rodzinie chłopskiej. Jako szesnastoletnia dziewczyna wyjechała do Krakowa, gdzie przez wiele lat pracowała jako służąca w domach zamożnych rodzin. Odznaczała się niezwykłą pobożnością, umiłowaniem Eucharystii i wielką wrażliwością na potrzeby ubogich oraz chorych. W 1912 r. wstąpiła do Franciszkańskiego Zakonu Świeckich (III Zakonu św. Franciszka). Podczas I wojny światowej z heroicznym poświęceniem opiekowała się rannymi żołnierzami i potrzebującymi, dając świadectwo bezinteresownej miłości bliźniego. Pod koniec życia ciężko chorowała i wiele cierpień ofiarowywała za grzeszników i Kościół. Zmarła w opinii świętości 12 marca 1922 r. w Krakowie. Jej grób znajduje się w Bazylice św. Franciszka z Asyżu w Krakowie i jest miejscem licznych pielgrzymek. Błogosławiona zasłynęła przede wszystkim świętością codzienności. Pozostawiła po sobie cenne „Dzienniki” i „Zapisy duchowe”, które ukazują głębię jej życia mistycznego. Papież św. Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną 13 sierpnia 1991 r. w Krakowie, podczas swojej IV pielgrzymki do Polski. Jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 9 września, w dniu jej urodzin.
Święty Klaudiusz de la Colombière SJ (1641–1682)
Był francuskim jezuitą, wybitnym kaznodzieją, kierownikiem duchowym i jednym z największych apostołów kultu Najświętszego Serca Jezusowego. Urodził się 2 lutego 1641 r. w Saint-Symphorien-d’Ozon we Francji. Wstąpił do Towarzystwa Jezusowego i zasłynął jako ceniony rekolekcjonista oraz mistrz życia duchowego. Przełomowym wydarzeniem w jego życiu było spotkanie w 1675 r. ze św. Małgorzatą Marią Alacoque w klasztorze w Paray-le-Monial. Jako jej spowiednik i kierownik duchowy rozpoznał autentyczność objawień Najświętszego Serca Jezusa i stał się ich gorliwym obrońcą oraz propagatorem. Dzięki jego zaangażowaniu nabożeństwo do Serca Jezusowego zaczęło szerzyć się w Kościele, zwłaszcza za pośrednictwem jezuitów. Nazywany jest wiernym sługą i doskonałym przyjacielem Serca Jezusowego. Po kilku latach posługi w Anglii, gdzie był spowiednikiem księżnej Yorku, został fałszywie oskarżony o udział w tzw. spisku papistowskim, uwięziony i wydalony z kraju. Wyczerpany chorobą zmarł 15 lutego 1682 r. w Paray-le-Monial, mając 41 lat. Był pierwszym wielkim świadkiem i teologiem objawień św. Małgorzaty Marii Alacoque oraz apostołem bezgranicznego zaufania miłości Chrystusa objawionej w Jego Najświętszym Sercu. Papież Pius XI ogłosił go błogosławionym 16 czerwca 1929 r., a św. Jan Paweł II kanonizował go 31 maja 1992 r. w Bazylice św. Piotra w Watykanie. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 15 lutego.
Święta Małgorzata Maria Alacoque (1647–1690)
Była francuską zakonnicą z Zakonu Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (wizytką) i jedną z najważniejszych postaci w historii kultu Najświętszego Serca Jezusowego. Urodziła się 22 lipca 1647 r. w Lhautecour koło Autun we Francji. Już od najmłodszych lat odznaczała się głęboką pobożnością i szczególnym nabożeństwem do Eucharystii. W 1671 r. wstąpiła do klasztoru w Paray-le-Monial. W latach 1673–1675 otrzymała serię objawień Jezusa Chrystusa, podczas których Pan ukazał jej swoje Najświętsze Serce jako źródło nieskończonej miłości i miłosierdzia dla ludzi. W objawieniach tych Jezus prosił o szerzenie nabożeństwa do swego Serca, praktykę Komunii świętej wynagradzającej w pierwsze piątki miesiąca oraz ustanowienie święta Najświętszego Serca Pana Jezusa. Jej duchowym przewodnikiem był św. Klaudiusz de la Colombière SJ, który przyczynił się do uznania autentyczności jej doświadczeń mistycznych. Święta zmarła 17 października 1690 r. w Paray-le-Monial, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo duchowe, które wywarło ogromny wpływ na rozwój pobożności katolickiej. Nazywana jest „powiernicą Najświętszego Serca Jezusowego”, gdyż poprzez jej objawienia nabożeństwo do Serca Pana Jezusa rozpowszechniło się w całym Kościele. Najważniejszym jej dziełem jest „Autobiografia”. Książka ta zawiera opis jej życia duchowego i doświadczeń mistycznych oraz stanowi podstawowe źródło do poznania jej duchowości i początków kultu Serca Jezusowego. Ważne miejsce zajmują również jej „Listy” oraz „Pisma duchowe”, wydawane w zbiorach jej dzieł. Papież Pius IX ogłosił ją błogosławioną 18 września 1864 r., natomiast papież Benedykt XV kanonizował ją 13 maja 1920 r. Jej wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 16 października.
Bł. Bernard Franciszek de Hoyos SJ (1711–1735)
Należy do najwybitniejszych apostołów kultu Najświętszego Serca Pana Jezusa w Hiszpanii. Urodził się 21 sierpnia 1711 r. w Torrelobatón koło Valladolid w rodzinie szlacheckiej. Już jako chłopiec odznaczał się głęboką pobożnością i zamiłowaniem do modlitwy. W wieku piętnastu lat wstąpił do Towarzystwa Jezusowego. Podczas studiów w Valladolid zetknął się z rozwijającym się nabożeństwem do Najświętszego Serca Jezusowego, które stało się treścią jego życia i jego apostolskiej misji. W 1733 r., podczas modlitwy, otrzymał wewnętrzne natchnienie, znane jako „Wielka Obietnica”: Będę królował w Hiszpanii i z większą czcią niż gdziekolwiek indziej. Słowa te stały się impulsem do szerzenia kultu Serca Jezusowego w całym kraju. Pomimo krótkiego życia Bernard pozostawił po sobie liczne pisma duchowe oraz niezwykłe świadectwo gorliwości apostolskiej. Zmarł w opinii świętości 29 listopada 1735 r. w Valladolid, mając 24 lata. Jego najważniejszym dziełem apostolskim było „Tesoro escondido” („Ukryty skarb”). Ukazało się ono w 1734 r. Była to pierwsza wielka hiszpańska publikacja poświęcona nabożeństwu do Najświętszego Serca Jezusowego, która przyczyniła się do rozprzestrzenienia tego kultu w całej Hiszpanii i jej koloniach. Kościół ogłosił go błogosławionym 18 kwietnia 2010 r. podczas uroczystości w Valladolid. Beatyfikacji, w imieniu papieża Benedykta XVI, dokonał prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, abp Angelo Amato SDB. Wspomnienie liturgiczne bł. Bernarda Franciszka de Hoyos obchodzone jest 29 listopada.
Za: jezuici.pl
