Borgo Laudato si’ to projekt papieża Franciszka, który część papieskich terenów w Castel Gandolfo przeznaczył na centrum edukacji ekologicznej i duchowości. W roku dziesiątej rocznicy encykliki Laudato si’ 5.09.2025 miała miejsce jego inauguracja i poświęcenie przez papieża Leona XIV.
Ekologia integralna w naturalnej katedrze
Całość zajmuje 55 hektarów, gdzie są ogrody, tereny rolne, centrum edukacyjne, restauracja i targowisko. Dyrektorem jest meksykański ksiądz Manuel Dorantes. Centrum edukacyjne ma służyć zarówno gościom indywidualnym, jak i grupom z parafii, diecezji, osobom konsekrowanym, biskupom, studentom czy delegacjom episkopatów. Planowane są też specjalne kursy dla liderów biznesu.
Zwiedzający zobaczą m.in. ogrody, figurę Matki Bożej, przed którą modlili się papieże, starożytne rzymskie ruiny willi cesarza Domicjana, Obserwatorium Watykańskie, farmę oraz dzieła sztuki. Na terenie kompleksu powstała nowa winnica, gdzie we współpracy z włoskim uniwersytetem zasadzono nową odmianę winorośli dedykowaną papieżowi. Pierwsze wino ma trafić do butelek około 2029 roku.
Papież Leon najpierw pielgrzymował po terenie posiadłości i spotkał się z pracownikami, współpracownikami, społecznością lokalną i dobroczyńcami. Wizytę kontynuował elektrycznym pojazdem, co było znakiem zaangażowania projektu w zrównoważoną mobilność. Zatrzymał się w historycznym Ogrodzie Matki Bożej, gdzie wcześniej tego lata odprawił pierwszą Mszę św. z nowego formularza Mszy o ochronę stworzenia (Missa pro custodia creationis). Nazywając go „naturalną katedrą”, Papież ponownie wezwał wszystkich do nawrócenia ekologicznego, zachęcając do refleksji nad stylem życia i większej odpowiedzialności w trosce o nasz wspólny dom.
Liturgia i modlitwa za stworzenie w szklarni
Kulminacyjnym punktem dnia była modlitwa w nowo wybudowanej szklarni – wielofunkcyjnym kompleksie o zerowej emisji energii, który stanowi serce projektu Borgo Laudato si’. Jest ona także siedzibą Centrum przeznaczonego do organizowania różnorodnych inicjatyw poświęconych zrównoważonemu rozwojowi. Tam papież Leon XIV przewodniczył Liturgii Słowa i Obrzędowi Błogosławieństwa, którym towarzyszyła modlitwa przy muzyce w wykonaniu Andrei Bocellego i jego syna Matteo.
W homilii papież odniósł się do Ewangelii według św. Mateusza, przypominając wezwanie Jezusa: „Przypatrzcie się ptakom niebieskim” i „przypatrzcie się liliom polnym”. Każde stworzenie – powiedział – ma ważne i szczególne miejsce w planie Bożym i każde jest dobre. Zaznaczył, że Borgo Laudato si’ ma być „żywym laboratorium” wiary i zrównoważonego rozwoju. „To, co dziś widzimy, jest syntezą niezwykłego piękna, gdzie duchowość, codzienne życie i technologia współistnieją w harmonii. To miejsce bliskości i wspólnoty, a także ziarno, które może wydać owoce sprawiedliwości i pokoju” – powiedział Papież.
Liturgię zakończyła modlitwa za stworzenie, prosząc Boga, aby obudził wdzięczność za każde stworzenie, oświecił przywódców w promowaniu dobra wspólnego oraz umocnił ludzkość w postanowieniu ochrony życia i przygotowania „Królestwa sprawiedliwości, pokoju, miłości i piękna”.
Kazanie Ojca Świętego w centrum edukacji ekologicznej i duchowości
Drodzy bracia i siostry, w tekście Ewangelii według św. Mateusza, który właśnie usłyszeliśmy, Jezus kieruje do swoich uczniów różne nauki. Chciałbym zatrzymać się na jednej z nich, która wydaje się szczególnie odpowiednia dla tej uroczystości. Brzmi ona następująco: „Przypatrzcie się ptakom w powietrzu (…) Przypatrzcie się liliom na polu” (Mt 6,26.28).
Nierzadko Nauczyciel z Nazaretu odwołuje się w swoich naukach do przyrody. Flora i fauna często odgrywają główną rolę w jego przypowieściach. Jednak w tym przypadku mamy do czynienia z wyraźnym wezwaniem do obserwacji i kontemplacji stworzenia, które mają na celu zrozumienie pierwotnego zamysłu Stwórcy. Od samego początku wszystko zostało mądrze uporządkowane, aby wszystkie stworzenia przyczyniały się do realizacji Królestwa Bożego. Każde stworzenie ma ważną i specyficzną rolę w Jego planie i każde jest „dobrą rzeczą”, jak podkreśla Księga Rodzaju (por. Rdz 1,1-29).
W tym samym fragmencie Ewangelii, odnosząc się do ptaków i lilii, Jezus zadaje swoim uczniom dwa pytania: „Czyż wy nie jesteście ważniejsi niż one?”; a następnie: „Jeśli więc ziele na polu… Bóg tak przyodziewa, […] czyż nie uczyni tego samego dla was?” (Mt 6,30). Jakby nawiązując pośrednio do opowieści z Księgi Rodzaju, Jezus podkreśla szczególne miejsce, jakie w akcie stworzenia zajmuje człowiek: najpiękniejsze stworzenie, uczynione na obraz i podobieństwo Boga. Z tym przywilejem wiąże się jednak wielka odpowiedzialność: odpowiedzialność za ochronę wszystkich innych stworzeń, zgodnie z zamysłem Stwórcy (por. Rdz 2, 15).
Troska o stworzenie stanowi zatem prawdziwe powołanie każdego człowieka, zobowiązanie, które należy wypełniać w ramach samego stworzenia, nie zapominając nigdy, że jesteśmy stworzeniami pośród stworzeń, a nie stwórcami. Dlatego ważne jest, jak pisał mój poprzednik, „odzyskanie spokojnej harmonii ze stworzeniem, na refleksję o naszym stylu życia i naszych ideałach, na kontemplację Stwórcy, który żyje pośród nas i w tym, co nas otacza” (Enc. Laudato si’, 225).
Borgo Laudato si’, które dziś inaugurujemy, jest jedną z inicjatyw Kościoła mających na celu realizację tego „powołania, by być obrońcami dzieła Bożego” (Enc. Laudato si’, 217): zadania trudnego, ale pięknego, fascynującego, które stanowi podstawowy aspekt doświadczenia chrześcijańskiego. Borgo Laudato si’ jest ziarnem nadziei, które papież Franciszek pozostawił nam w spadku, „ziarnem mogącym wydać owoce sprawiedliwości i pokoju” (Orędzie na X Światowy Dzień Modlitwy o Ochronę Świata Stworzonego). I będzie to czynić, pozostając wiernym swojemu posłannictwu: być namacalnym wzorem myślenia, struktury i działania, zdolnym do sprzyjania ekologicznemu nawróceniu poprzez edukację i katechezę.
To, co dziś widzimy, jest syntezą niezwykłego piękna, gdzie duchowość, przyroda, historia, sztuka, praca i technologia pragną współistnieć w harmonii. Taka jest ostatecznie idea „wioski”, miejsca bliskości i serdecznej sąsiedzkiej więzi. A wszystko to nie może nie mówić nam o Bogu.
Transmisja uroczystości zob.
