W czasie, gdy w Polsce nie brakowało powołań do życia kapłańskiego i zakonnego, „troszkę daliśmy się uśpić w tym wielkim zadaniu Kościoła, jakim jest misja i ewangelizacja. Czym prędzej musimy się przebudzić!” – zaapelował w rozmowie z Polskifr.fr metropolita katowicki abp Andrzej Przybylski, delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Powołań. 2 lutego obchodzimy Światowy Dzień Życia Konsekrowanego.
Abp Przybylski przypomniał, że w Polsce odnotowujemy „lawinowy spadek powołań, bo nawet jeśli z roku na rok to jest kilkuprocentowy spadek, to w ciągu 10 lat jest to już kilkadziesiąt”. W seminariach diecezjalnych i zakonnych brakuje kandydatów. „To jest na pewno wielkie wyzwanie – zaznaczył arcybiskup. – Oczywiście Benedykt XVI powiedziałby, że to jest też symptom pewnej słabości całego Kościoła, bo Kościół, który nie rodzi powołań musi zadać sobie pytania o swoją duchową kondycję i żywotność”.
W poszukiwaniu przyczyn
Mówiąc o przyczynach takiego stanu rzeczy abp Przybylski wskazał na sekularyzację młodych w całej Polsce. Uznał ją za główną przyczynę. „Przy naszej słabości duszpasterskiej myślę, że nie spodziewaliśmy się aż takiej sekularyzacji” – mówił. Wymienił też czynniki zewnętrzne, m.in. obraz Kościoła i kapłana w mediach.
„Myślę, że jako wierzący musimy sobie odpowiedzieć na te pytania w duchu wiary, czego Pan Bóg od nas oczekuje, żebyśmy bardziej przyczyniali się do troski o powołania” – podkreślił rozmówca Polskifr.fr. Hierarcha wskazał na znaczenie systematycznej modlitwy w intencji powołań.
Zdaniem arcybiskupa ważne jest również tworzenie „środowiska powołaniowego”. „Głęboko wierzę, że Pan Bóg nam nie skąpi powołań, natomiast trudność jest po stronie człowieka, żeby on na to powołanie odpowiedział, przyjął odważnie tę Bożą propozycję – ocenił. – Musimy to środowisko odbudowywać, czyli pozytywnie mówić o kapłaństwie, pokazywać coraz bardziej piękno kapłaństwa i życia konsekrowanego, stając również w prawdzie o słabości osób powołanych”. Dodał: „Trzeba podkreślać, że kapłański las ciągle jest zielony, nawet jeśli się kurczy. Nawet jeśli w tym lesie są chore drzewa, które hałasują i o których dużo się mówi, to nie znaczy, że kapłaństwo przestało być ważne i stało się niepotrzebne”.
Kultura misyjności
Abp Przybylski nawiązał do hasła tego roku duszpasterskiego w Polsce, które zachęca do bycia uczniem-misjonarzem. „Żeby być misjonarzem, ciągle trzeba być uczniem, trzeba ciągle być blisko Pana Boga i to jest nasze najważniejsze zadanie – wskazał metropolita katowicki. – Jestem przekonany, że ktoś, kto ma w sobie uczniostwo wobec Boga, od razu stanie się też misjonarzem. Kościół żyje, kiedy ewangelizuje. Kiedy przestaje ewangelizować, to się kurczy, wypala, starzeje, wymiera, bo naturą Kościoła jest ewangelizacja”. Dodał, że Polska coraz bardziej staje się terenem misyjnym, choć nie ma terenów niemisyjnych, bo w każdym rejonie świata potrzeba ciągłego głoszenia słowa Bożego i wzywania do nawrócenia.
Zbudzić się do działania
Metropolita katowicki zaapelował do wszystkich: „Nie da się już być grupką, która jest sama dla siebie. Im więcej widzimy objawów słabości, tym więcej jest to wezwanie do ewangelizacji. Pociesza mnie fakt, że coraz więcej środowisk w Polsce, wspólnot, szkół nowej ewangelizacji budzi się i podejmuje to wielkie zadanie ewangelizowania”.
Szkolny etap powołania
Powołanie do życia kapłańskiego, zakonnego czy do małżeństwa często kiełkuje lub nawet nabiera bardzo wyraźnych kształtów już na etapie edukacji szkolnej. Tymczasem abp Przybylski ostatnie zmiany ws. nauczania religii w szkołach ocenił jako „mocno niesprawiedliwe, uszczuplające pełne prawa ludzi wierzących do tego, by formować dzieci w publicznych szkołach, zgodnie z ich światopoglądem”.
Zdaniem arcybiskupa odpływ młodzieży z Kościoła „nie zawsze jest związany z ich niewiarą czy obojętnością wobec Kościoła, ale kiedy ustawia się lekcje religii bardzo wcześnie rano albo bardzo późno po lekcjach, kiedy to nauczanie religii nie jest nagradzane, choćby ocenami, na pewno to nie ułatwia procesu katechetycznego. Jedno z zadań, które podejmuje Episkopat Polski to troska i obrona katechezy w szkole jako lekcji, która jest bardzo potrzebna”. Abp Przybylski zaznaczył, że celem tych zajęć jest przekazywanie „wiedzy o religii. Uczymy wiedzy o Bogu i Bożych przykazaniach, a więc czegoś, coś jest bardzo istotne w kształceniu i wychowaniu postaw młodych ludzi”.
Potrzeba nowej podstawy programowej
Opracowano już nową podstawę programową katechezy w Polsce. „Jest ona ściśle związana z tym, że widzimy jak zmienia się mentalność współczesnych młodych, że mamy do czynienia z innym punktem wyjścia, jeśli chodzi zwłaszcza o wiarę i doświadczenie życia religijnego dzieci i młodzieży w Polsce – podkreślił arcybiskup. – Na pewno nowa podstawa programowa wynika też ze wspomnianej sytuacji bieżącej lekcji religii w szkole, bo póki co, zmieniła się też liczba i rozkład godzin lekcji religii”.
Równolegle widzimy konieczność odbudowywania katechezy parafialnej. „Wiemy, że ma ona mieć nieco inny charakter, bardziej wspólnotowy, bardziej inicjacyjny. To jest aktualnie wielkie zadanie, bo formacja religijna młodych powinna opierać się na dwóch skrzydłach: tj. szkoła, gdzie uczymy pewnej wiedzy religijnej, dajemy możliwie najpełniej pewne doświadczenie religijne, i parafia, gdzie dokonuje się budowanie środowiska eklezjalnego, wtajemniczanie w doświadczenie bliskości z Panem Bogiem” – wskazał rozmówca Polskifr.fr.
Abp Andrzej Przybylski jest członkiem Komisji ds. Wychowania Katolickiego i Komisji ds. Duchowieństwa Konferencji Episkopatu Polski. Jest również delegatem KEP ds. Duszpasterstwa Nauczycieli. „Bardzo ważnym zadaniem Kościoła jest też duszpasterska troska o nauczycieli i wychowawców, by mieli oni dobrze uformowany kręgosłup ludzki, duchowy i intelektualny” – podsumował.