Z udziałem ponad 60 delegatów i ustępującego Zarządu na Jasnej Górze rozpoczyna się dziś Kapituła Generalna Zakonu św. Pawła Pierwszego Pustelnika (Paulinów). To gremium przedstawicieli Zakonu, zwoływane raz na 6 lat, w celu dokonania analizy wierności dziedzictwu, opracowania nowych programów i kierunków posługi oraz wyboru przełożonego generalnego.
Kapituła to kolegialny organ władzy w zakonach i zgromadzeniach zakonnych. Jest to najwyższa po papieżu władza zakonu.
W skład Kapituły Generalnej Zakonu Paulinów wchodzą: dotychczasowy generał wraz z zarządem, prowincjałowie ze Stanów Zjednoczonych, Australii, Niemiec oraz ojcowie i bracia dyskreci, czyli delegaci społeczności zakonnej wyłonieni we wcześniejszych wyborach. Jak podaje norma konstytucyjna „dyskrecji – w omawianiu kandydatów na urzędy, jak i spraw Zakonu – starają się mieć własne, samodzielnie urobione zdanie. Nie zabiegają o głosy ani dla siebie, ani dla innych. Urząd ich wygasa z końcem Kapituły”. Obowiązuje ich sekret Kapituły.
W czasie obrad ponad 60- osobowe gremium, omówi najważniejsze dla Zakonu sprawy, wyda uchwały i decyzje, które obowiązywać będą wszystkich paulinów. Ich zadaniem jest wybór nowych władz Zakonu.
Jak wyjaśnia o. Arnold Chrapkowski dotychczasowy generał, Kapituła to czas spojrzenia na to, co ważne także w perspektywie wszystkich zmian, które dokonują się we współczesnym świecie i w Kościele. – Trzeba spojrzeć w przyszłość, nie tylko naszymi oczyma, ale oczyma Boga, oczyma naszych założycieli, oczyma historii, a przede wszystkim z nadzieją w przyszłość – mówi zakonnik w rozmowie z Radiem Jasna Góra.
Poza doradcami i biegłymi, których Kapituła może wezwać na swoje obrady, a którzy nie mają prawa głosu, nikt inny nie ma prawa udawania się na Kapitułę. W tajnym głosowaniu wyłaniany jest zatem generał, definitorzy tworzący Zarząd Zakonu, który będzie mu doradzać podczas sześcioletniej kadencji, a także prokurator generalny przy Stolicy Apostolskiej oraz administrator generalny.
Władza generała rozciąga się na cały Zakon, wszystkie prowincje, klasztory i zakonników. Jego urząd trwa do następnej kapituły wyborczej. Można go sprawować ponownie, ale nie po raz trzeci z rzędu. Miejscem stałego pobytu generała na czas urzędowania jest główny klasztor Zakonu, czyli Jasna Góra w Częstochowie. Przełożonym generalnym może zostać każdy paulin, który ukończył 40 lat i od co najmniej 10 lat jest w Zakonie (ma co najmniej 10 lat profesji zakonnej)
Od 2014r r., przez dwie 6-letnie kadencje, urząd przełożonego generalnego pełnił o. Arnold Chrapkowski. To dotychczas 86. z kolei generał powstałego w XIII wieku Zakonu Paulinów.
Prokurator Generalny jest oficjalny łącznikiem Zakonu ze Stolicą Apostolską. Do jego zadań należy koordynacja spraw kanonicznych, administracyjnych oraz występowanie o dyspensy i łaski w imieniu braci z całego świata.
Wszystkie zasady odnoszące się do trybu zwołania Kapituły, ordynacji wyborczej delegatów, przebiegu Kapituły i wyboru nowych władz określa „Reguła Konstytucje i Dyrektorium Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika” według wydania 111 i Kodeks Prawa Kanonicznego.
Zakon Paulinów powstał na Węgrzech. Paulini są jedną z trzech – obok dominikanów i franciszkanów – wielkich rodzin zakonnych, które mają swe początki w pierwszych dziesięcioleciach XIII w.
W 1308 r. kardynał Gentilis, legat papieża Klemensa V, wydał pierwszy oficjalny dokument, w którym Stolica Apostolska zatwierdziła istnienie paulińskiego zakonu i nadała mu regułę św. Augustyna. Dokument ten dał prawną podstawę funkcjonowania Zakonu, ale jego początki sięgają jednak znacznie wcześniejszego okresu. Punktem odniesienia dla pierwszych eremitów – później nazywanych paulinami – był św. Paweł z Teb, pustelnik żyjący w Egipcie w III i IV wieku po Chrystusie. Wzorując się pustelniku, choć dostosowując się do realiów europejskich, eremici zamieszkali na obszarze Królestwa Węgier i w XIII w. za zgodą miejscowych władz kościelnych utworzyli kilka klasztorów pozostających ze sobą w luźnym związku. Mnisi, którzy sami nazwali się „Braćmi św. Pawła”, już w drugiej połowie XIII stulecia zarządzani byli przez jednego prowincjała – bł. Euzebiusza, który uznawany jest za założyciela i organizatora wspólnotowego życia paulinów. Bł. Euzebiusz z Ostrzyhomia, który rozmiłowany w „byciu sam na sam z Bogiem”, połączył kontemplację z działalnością apostolską. Pustelnicy prowadząc życie wspólnotowe, nie tylko szerzą kult Matki Bożej, ale ich charyzmatem jest też umiłowanie krzyża i modlitwa liturgiczna.
Zakon przeszedł wiele przeobrażeń, jednak w swoich fundamentach pozostał tym samym, co u zarania swego istnienia: zgromadzeniem ludzi pragnących czcić Boga w pewnym odosobnieniu od świata. Paulini w przeciągu wieków wzbogacili swoje przesłanie o działalność duszpasterską – zgodzili się bowiem w XV stuleciu obejmować parafie, a także o opiekę nad maryjnymi sanktuariami i nad ruchem pielgrzymkowym. Od 1382 roku Zakon sprawuje pieczę nad jednym z najważniejszych sanktuariów świata chrześcijańskiego – Jasną Górą. Paulini oprócz niegasnącej admiracji swojego patriarchy, św. Pawła, szczególną czcią otaczają od wieków Matkę Bożą, do czego w wielkim stopniu przyczyniła się geneza, czyli powstanie na Węgrzech, gdzie był bardzo żywy kult Najświętszej Maryi Panny oraz obecność w jasnogórskim sanktuarium Cudownego Obrazu.
Wiele zmieniło się nie tylko w realiach życia samych zakonników, ale w okolicznościach ich historycznego bytowania. Zakon od XVI wieku stracił na długo klasztory znajdujące się na terenie swojej węgierskiej kolebki okupowanej przez Turcję, za to w czasach nowożytnych rozwinął się w Polsce, został przeszczepiony do Stanów Zjednoczonych, Australii, Afryki, a także po obaleniu komunizmu do krajów byłego bloku sowieckiego jak Łotwa, Białoruś czy Ukraina.
Obecnie paulini posługują w 17 krajach, głównie w Europie: w Polsce, we Włoszech, Czechach, na Słowacji, Węgrzech, w Chorwacji, na Łotwie, Białorusi, Ukrainie, w Rumunii, Anglii i Hiszpanii a także w RPA i Kamerunie. Zakon posiada Prowincję Niemiecką, Australijską i Amerykańską. Liczy prawie pół tysiąca mnichów. Średnia wieku zakonnika to obecnie 53 lata. Najwięcej mnichów pochodzi z Polski, Słowacji, Kamerunu, Węgier i Australii.
Mirosława Szymusik
Za: www.jasnagora.pl