Kontynuując w czasie naszych comiesięcznych spotkań modlitewnych w intencji Ojczyzny przywoływanie męczenników jezuickich, spójrzmy dziś na ich pogromy w XVII wieku.
Otóż ofiarnych jezuitów nie zabrakło w oblężonym Zbarażu (1649), gdzie zasłynął ks. Stanisław Muchowiecki, uwieczniony w „Ogniem i mieczem” H. Sienkiewicza. Podobnie było w bitwie pod Zborowem, gdzie poległ ks. Stefan Lisicki „dziewięcioma ranami okryty”. Ks. Stanisław Załęski SJ podaje, że w tym niespokojnym czasie „w 1652 r. w Winnicy zasieczony został brat Kazimierz Kułakowski, a w Łucku starzec, o. Stanisław Sokołowski. […] W Nowogrodzie Siewierskim, broniąc kościoła, zabici byli o. Dunin, bracia Adam Odolanowski i Walenty Koszowicz. Rektora nowogrodzkiego – Sebastiana Rogozińskiego z ojcami Zabornym i Szmuniewskim oraz bratem Miszkiewiczem, czerń wymordowała w kaplicy. Podobny los spotkał ojców Seweryna Chomentowskiego i Jana Szeremskiego w Czernichowie”.
Historyk notuje nadto, że domy jezuickie w Połocku, Smoleńsku, Nowogródku, Nieświeżu, Witebsku, Kownie, Grodnie, Sandomierzu i Lublinie „zostały rozegnane i wraz z folwarkami złupione i spalone. Najsmutniejszą była dola Wilna gdzie klasztory w popiół obrócono: o. Kazimierz Gorzewski był dwa razy cięty szablą w kościele św. Jana, o. Wacław Jeleniewicz zbity i uprowadzony w niewolę do Astrachanu, skąd nie powrócił. Rektora kościoła, o. Grzegorza Rafałowicza, zabito u drzwi kościelnych”. Podobnie było w Nieświeżu: „Zamek tamtejszy zająwszy, Moskale z Kozactwem wycięli w pień ludność, która się tam schroniła. W rzezi tej zabici byli kapelani zamkowi, o. Adam Wiechowicz, o. Jan Staniszewski i brat Jan Butkiewicz”.
To z jednej strony prawdziwy pogrom i nienawiść do jezuitów, z drugiej jednak wierność tych ostatnich Panu Jezusowi. Wszak dla duchowych synów św. Ignacego „Dominus Jesus” jest Wszystkim, tak wczoraj, jak i dziś.
o. Szczepan T. Praśkiewicz OCD
Nasz Dziennik, 25.03.2026, s. 10.
Rys. wykonały Karmelitanki Bose z Islandii.