Bp Jerzy Mazur SVD
HOMILIA NA 90. LECIE POLSKIEJ PROWINCJI WERBISTÓW
Licheń, 08 kwietnia 2026 r.
Drogi O. Prowincjale Sylwestrze
Drogi O. Prowincjale – Nominacie Tomaszu
Drodzy Współbracia, Siostry Zakonne, Seminarzyści
Drodzy Darczyńcy, Przyjaciele Misji, Bracia i Siostry
1.Weszliśmy do tej świątyni na modlitwę jak Jan i Piotr. W tej świątyni, w Licheniu pragniemy modlić się i jak Maryja na progu domu św. Elżbiety, oddać chwałę Bogu za „wielkie rzeczy, które nam uczynił” przez 90 lat działalności Werbistów w naszej Ojczyźnie jako Prowincji.
Świętowanie tego Jubileuszu jest dobrą okazją, by sięgnąć do historii, do początków idei założenia Zgromadzenia przez św. Arnolda i początków tworzenia się Prowincji Polskiej.
Św. Arnold Janssen, jako młody kapłan usłyszał wewnętrzny głos, że pragnieniem Serca Jezusowego jest zbawienie wszystkich ludzi. To pragnienie Serca Jezusowego stało się jego pragnieniem. Wsłuchiwał się w głos Ducha Świętego jak to pragnienie realizować, by ludzie poznawali Dobrą Nowinę o zbawieniu, nawracali się, uwierzyli w Chrystusa i przez chrzest wchodzili do Kościoła Chrystusowego. Zrodziła się w jego sercu myśl, by założyć Dom Misyjny i wysyłać misjonarzy z Ewangelią na cały świat.
Ten plan realizuje w Steylu, w Holandii. W kupionej karczmie otworzył Dom Misyjny 8 września 1875 r. Dzień ten został przyjęty jako data założenia Zgromadzenia Słowa Bożego. Dom św. Michała w Steyl szybko stał się prawdziwym ośrodkiem misyjnym. Jednym z pierwszych misjonarzy był św. Józef Freinademetz posłany do Chin. W różnych krajach Europy, Ameryki, Afryki oraz Oceanii, powstają nowe domy misyjne, nowe struktury Zgromadzenia. Dziś Zgromadzenie, liczące 5754 członków posługuje w 79 krajach świata, na wszystkich kontynentach i zajmuje pierwsze miejsce wśród zgromadzeń pracujących w misji ad gentes.
1. Św. Arnold dostrzegał także Polaków, by dać im możliwość realizowania powołania misyjnego w Zgromadzeniu Słowa Bożego. Uważano, że Polacy mają łatwość uczenia się języków obcych. Także do Założyciela napływały prośby przede wszystkim z Argentyny i Brazylii, o kapłanów mówiących po polsku. Dom św. Krzyża w Nysie był tym miejscem, do którego zgłaszali się Polacy z zaboru pruskiego, ze Śląska, z Wielkopolski, Pomorza i Warmii.
Dopiero po odzyskaniu niepodległości można było realizować plany osiedlenia się Werbistów na ziemiach polskich. Werbiści zamieszkali w Poznaniu, Bytomiu i Rybniku. Tam też prowadzili różnorodną działalność. Przede wszystkim zajmowali się wydawaniem i kolportowaniem czasopism misyjnych oraz prowadzili duszpasterstwo wśród ludności polskiej. Kolejną bardzo ważną inicjatywą w Polsce było zakładanie niższych seminariów. Najprężniej Werbisci rozwijali się w Domu św. Józefa w Górnej Grupie, gdzie od 1927 r. mieszkał przełożony Regi Polskiej. Innym ważnym ośrodkiem werbistowskim od 1935 roku, stał się Dom św. Stanisława Kostki w Chludowie k. Poznania.
A 14 grudnia 1935 r. powstała Polska Prowincja Zgromadzenia Słowa Bożego. W dekrecie erekcyjnym przełożony generalny, o. Józef Grendel pisał m.in.: „Ku czci Trójcy Przenajświętszej, dla dobra Świętego Kościoła Katolickiego inaszego Zgromadzenia, przede wszystkim zaś promocji jego dzieła misyjnego; wezwawszy niebiańskiej pomocy Patronów naszego Zgromadzenia; Regię Polską Zgromadzenia kanonicznie podnoszę do rangi Prowincji […]. Niech Wszechmogący Bóg tę nową Prowincję Zgromadzenia raczy darzyć swym najobfitszym błogosławieństwem, strzec i wspierać, aby jak najbardziej mogła przyczyniać się do rozkrzewiania Królestwa Bożego”.
Jej patronem obrano św. Józefa. Pierwszym prowincjałem został o. Tomasz Puchała. Prowincja wówczas liczyła 25 ojców, 45 braci, 21 kleryków i 49 nowicjuszy. Pomyślny rozwój prowincji skłonił jej zarząd do podjęcia pracy duszpasterskiej na wschodzie II Rzeczypospolitej, w Wiczówce i Baranawiczach. Niestety zostały one przerwane przez wybuch II wojny światowej.
3. Dla Werbistów, ten Jubileusz, to przede wszystkim czas wdzięczności za wszystko, co Bóg uczynił dla nas i przez nas. Ten Jubileusz jest wspaniałą okazją do spojrzenia w przeszłość i oceny naszej działalności. Jak zachęcał o. Generał Anzelmo: „W naszej historii są światła, ale i cienie – za nie musimy prosić o przebaczenie – i wreszcie to czas, by myśleć o przyszłości”.
Okres tych 90 lat był bogaty w Boże błogosławieństwo. Wszyscy, którzy wstępowali w szeregi Werbistów byli i są poruszeni tym samym Duchem, który natchnął św. Arnolda: aby Ewangelia stała się światłem i życiem wszystkichnarodów i każdego człowieka. Od samego początku istnienia Zgromadzenia św. Arnold powtarzał, że „Najwspanialszym aktem miłości bliźniego jest głoszenie mu Ewangelii”. Papież Leon XIV ciągle powtarza nam, że „Istotą Kościoła jest głoszenie Ewangelii”.
Przez te lata powstawały nowe Domy Misyjne, uwidaczniało się zaangażowanie m.in. w życie misyjne, animacje misyjne, formacje misjonarzy ad gentes, zaangażowanie duszpasterskie, parafialne, wydawnicze, w ewangelizację poprzez środki społecznego przekazu, w pracę naukowo-dydaktyczną na wyższych uczelniach katolickich, w formację misyjną laikatu, którego głównym celem było pogłębienie świadomości misyjnej świeckich w Kościele lokalnym, w prace wśród migrantów.
Misyjne Seminarium Duchowne w Pieniężnie przygotowało ponad 600 misjonarzy. A 7 z nich zostało wyniesionych do godności biskupiej. Jeden z nich jest kardynałem – kard. Laszlo Nemet. Obecnie w Polskiej Prowincji pracuje 172 polskich werbistów oraz 22 innych narodowości. Poza Polską, w 54 krajach świata, pracuje231 polskich werbistów. W sumie jest to grupa 425 osób zaangażowanych w dzieło misyjne Kościoła.
Okres wojny i niemieckiej okupacji przyniósł dla młodej, Polskiej Prowincji Zgromadzenia, wiele cierpienia i śmierci współbraci. Wszystkie klasztory zostały zamknięte, a w więzieniach i niemieckich obozach koncentracyjnych znalazło się 45 werbistów, z których 23 poniosło śmierć męczeńską. Czterej spośród nich: o. Stanisław Kubista, o. Ludwik Mzyk, o. Alojzy Liguda i br. Grzegorz Frąckowiak zostali beatyfikowani przez Jana Pawła II w grupie 108 męczenników II wojny światowej, 13 czerwca 1999 r. w Warszawie. Obecnie toczy się proces
beatyfikacyjny 19 werbistowskich Sług Bożych męczenników i Sługi Bożego o. Mariana Żelazka, misjonarza trędowatych w Indiach.
Polska Prowincja SVD, od samego początku nie tylko wysyłała misjonarzy do krajów misyjnych i wspomagała ich, ale też zaangażowała się w pomoc odradzającego się Kościoła na Wschodzie i dzisiaj jest to Regia Ural. Także pośpieszyła z pomocą w odbudowie struktur Kościoła katolickiego w Czechach, na Słowacji i w byłym NRD.
4. Na przeżywanie Jubileuszu Polskiej Prowincji SVD, stół Słowa jest dla nas obficie zastawiony. Jako misjonarze Słowa Bożego winniśmy patrzeć w teraźniejszość i przyszłość z pasją i nadzieją, ale zawsze w świetle Słowa Bożego.
Dzisiejsza Ewangelia daje nam takie światło: Oto uczniowie po zmartwychwstaniu stracili wiarę, są w potężnym kryzysie, stracili wszelką nadzieję i opuszczają Jerozolimę, udając się do Emaus.
Także w szeregach Werbistów niektórzy przeżywają kryzys, tracą nadzieję. Dzisiejsza Ewangelia daje nam światło jak im pomóc. Dzisiaj w Polsce wielu ulega sekularyzacji, traci wiarę i opuszcza Kościół, odchodzi od Boga. Co jako Werbisci winniśmy robić w tej sytuacji? Mamy kontynuować misję zbawczą Chrystusa, mamy Go naśladować. A więc przypatrzmy się w jaki sposób Jezus ewangelizuje. Jezus przybliżył się do nich i słuchał. On im towarzyszył, zadawał pytania i słuchał ich odpowiedzi. Dołączmy do tych ludzi, którzy opuszczają Kościół, tracą wiarę i nadzieję, słuchajmy ich, zadawajmy im pytania. To jest właśnie to towarzyszenie. To jest nowa ewangelizacja.
Jezus nie tylko uczniom towarzyszy, ale i rozeznaje razem z nimi w świetle Słowa Bożego. Wyjaśnia im Pisma. Zauważmy, że Jezus nie robi im rachunku sumienia, nie wyrzuca im, że są niewierni, że nie słuchali kobiet, które wróciły od pustego grobu. To rozeznanie dotyczy obrazu Jezusa: „Czyż Mesjasz nie miał tego cierpieć, aby wejść do swej chwały?» I zaczynając od Mojżesza, poprzez wszystkich proroków, wykładał im, co we wszystkich Pismach odnosiło się do Niego”. On im tłumaczy, kim jest Mesjasz.
My, również jako misjonarze, w naszym rozeznawaniu powinniśmy iść w tym kierunku, czyli ukazywać właściwy obraz Jezusa Chrystusa. Uczmy się od Jezusa. Nie moralizujmy, ale tak jak mówił uczniom kim On naprawdę jest, jak Go pokazuje Słowo. To jest klucz do wypełnienia tego drugiego etapu nowej ewangelizacji, którym jest rozeznanie.
Trzecim etapem nowej ewangelizacji jest wejście w relację. Uczniowie, jakby przymusili Jezusa, by pozostał z nimi. Mówili: „Zostań z nami, gdyż ma się ku wieczorowi i dzień się już nachylił”. Jezus zostaje z nimi. Przyjmuje ich zaproszenie w gościnę i przez to wchodzi w relację. To wszystko prowadzi do Eucharystii. „Gdy zajął z nimi miejsce u stołu, wziął chleb, odmówił błogosławieństwo, połamał go i dawał im. Wtedy otworzyły się im oczy i poznali Go, lecz On zniknął im z oczu”. Uwierzyli, że to jest zmartwychwstały Chrystus.
5. Pismo Święte i Eucharystia są niezbędnymi elementami spotkania z Panem. Tak, jak dokonało się to z uczniami w drodze do Emaus: przyjęli Słowo Boże, dzielili się łamanym chlebem i ze smutnych, przegranych uczniów, jakimi się czuli, stali się radośni. Słowo Boże i Eucharystia napełniają radością. Ale czyńmy to zawsze w mocy Ducha Świętego.
Św. Jan Paweł II nauczał, że „każde zło świata można pokonać mocą adoracji eucharystycznej”. Jeżeli „każde zło świata można pokonać mocą adoracji eucharystycznej”, ta także każdy kryzys, każdą beznadziejna sytuacje można pokonać mocą adoracji eucharystycznej. Zachęcam idźcie na adorację, idźcie przed Najświętszy Sakrament, trwajcie we wspólnotach na adoracji i kontynuujcie ją w waszych domach, a gdzie jej nie ma to wprowadzajcie.
Dzisiaj, żeby człowiek, a szczególnie młody człowiek słuchał, potrzeba wejść z nim w relację. Bez relacji nie będzie słuchał. Te etapy ewangelizacji prowadzą do spotkania z Jezusem w Słowie Bożym, do spotkania z Jezusem w Eucharystii, do wejścia w relację z Nim, obecnym w Eucharystii.
Kiedy pomożemy spotkać się człowiekowi z Chrystusem Zmartwychwstałym, obecnym w Słowie, w Eucharystii, to otworzą im się oczy i poznają Jezusa Chrystusa, Jedynego Zbawiciela świata. Tylko wtedy wróci radość i entuzjazm w serce człowieka. I tak, jak apostołowie wrócili do Jerozolimy, tak ci, których będziemy ewangelizować, wrócą do Kościoła i wypowiedzą, że Pan rzeczywiście zmartwychwstał.
W mocy Ducha Świętego, nieśmy Dobrą Nowinę o życiu wiecznym w naszą rzeczywistość, w Polsce, Europie i aż po krańce ziemi. Czyńmy to razem ze świeckimi współpracownikami, darczyńcami i przyjaciółmi misji i misjonarzy. Idźmy razem i nieśmy Ewangelię na peryferie i aż po krańce ziemi. Wspomagajmy misjonarzy i misjonarki naszymi modlitwami i darem serca.
Dawajmy świadectwo o Jezusie Chrystusie, Jedynym Zbawicielu świata, o Jezusie Chrystusie, Słowie, które stało się Ciałem, o Jezusie Chrystusie, który jest Światłością świata. Czyńmy to z zapałem świętych: Arnolda i Józefa oraz błogosławionych naszego Zgromadzenia. W głoszeniu Dobrej Nowiny, w czynieniu uczniów, bądźmy światłem, bo przecież mamy być „światłością świata”. Niech nasze światło, nasza obecność, nasze świadectwo rodzi u spotkanych ludzi pytanie o Boga.
6. Ten Jubileusz przypada po świętowaniu 150-lecia Zgromadzenia Słowa Bożego, który przeżywaliśmy w ubiegłym roku na wszystkich kontynentach, w całym Zgromadzeniu Słowa Bożego. Do dzisiaj i pewnie przez następne lata będziemy żyć tamtymi wydarzeniami, rozmyślając także słowa, które były hasłem: Świadczenie o Światłości: zewsząd wszystkim”, czyli dawanie świadectwa o Światłości, o Jezusie Chrystusie zawsze wszędzie i dla wszystkich.
To było wytyczenie kierunku Werbistom na następne lata, żeby stawać się nosicielami Światła tam, gdzie jesteśmy, w Polsce i aż po krańce ziemi, na wszystkich współczesnych areopagach i peryferiach egzystencjalnych. Te słowa nawiązywały do słów św. Arnolda: „Przed światłością Słowa i Duchem łaski, niech ustąpią mroki grzechu i noc niewiary, a Serce Jezusa niech żyje w sercach wszystkich ludzi”. Ale też św. Arnold od samego początku mówił do misjonarzy: „Niech życie wasze będzie światłem nie tylko dla was samych, lecz dla wszystkich, których spotkacie”. Te słowa są nadal aktualne dla nas, Werbistów świętujących 90-lecie Polskiej Prowincji SVD. Amen
Za: www.werbisci.pl