Bracia Mniejsi Konwentualni, powszechnie znani jako franciszkanie lub „Greyfriars”, obchodzili w środę 19 sierpnia 2026 r., 25-lecie swojej działalności ewangelizacyjnej, duszpasterskiej i społecznej w Ugandzie.
Uroczystość jubileuszowa odbyła się w parafii św. Judy w Kakooge, w dystrykcie Nakasongola. Głównym celebransem był arcybiskup Kampali Paul Ssemogerere.
Chrześcijaństwo
Arcybiskup Ssemogerere powitał franciszkanów z różnych prowincji, na czele z prowincjałem o. Mariuszem Koziołem. Zakon reprezentował również o. Blasio Okoo, występujący w imieniu ministra generalnego z Zambii. Mszę koncelebrował wraz z arcybiskupem Ssemogerere biskup diecezji Kasana-Luweero, bp Lawrence Mukasa.
Arcybiskup pogratulował braciom osiągnięcia 25-letniego jubileuszu i podziękował Bogu za ich długą i owocną obecność w Ugandzie.
„Przez te 25 lat zapewnialiście naszemu ludowi duchowe i duszpasterskie przewodnictwo” – powiedział abp Ssemogerere. „Udzielaliście sakramentów, budowaliście miejsca kultu oraz ośrodki zdrowia, aby poprawić stan zdrowia naszych ludzi”.
Wśród przedsięwzięć medycznych utworzonych przez franciszkanów wymienił Franciscan Health Centre w Kakooge oraz Wanda Hospital w Matugga. Pochwalił również ich zaangażowanie w edukację poprzez St John Paul II Technical Institute, który przygotowuje uczniów do pracy w takich dziedzinach jak budownictwo, rolnictwo, inżynieria, elektronika, gastronomia i mechanika.
Arcybiskup docenił także wsparcie udzielane szkołom, w tym St Jude Primary School w Kakooge, którą określił jako jedną z najlepiej radzących sobie szkół podstawowych w dystrykcie.
„Nie możemy zatem nie świętować razem z wami tych 25 lat Bożej łaski, służby i misji w naszym kraju” – powiedział.
Odwołując się do pierwszego czytania z Księgi Izajasza, abp Ssemogerere powiedział, że Bóg posyła namaszczonego posłańca, aby głosił ubogim dobrą nowinę, opatrywał rany złamanych na duchu i obwieszczał wolność jeńcom. Stwierdził, że franciszkanie realizowali tę misję poprzez swoją posługę w ciągu minionych 25 lat.
Przypomniał, jak wyglądało Kakooge, gdy pierwsi bracia przybyli tam w 2001 roku i zaznaczył, że widoczny dziś rozwój tego obszaru świadczy o wpływie ich działalności duszpasterskiej i społecznej.
Arcybiskup podziękował również misjonarzom za wytrwałość w obliczu trudności, w tym za naukę miejscowych języków i przystosowanie się do nowego pola apostolatu. Określił ich mianem ludzi odważnych, którzy mimo napotykanych trudności nie porzucili swojej misji.
Nawiązując do ewangelicznego przesłania, że żniwo jest wielkie, lecz robotników mało, abp Ssemogerere podziękował braciom za przyjęcie wezwania do służby w Ugandzie. Powiedział, że głosili Ewangelię, żyjąc pośród ludzi, zatrzymując się w ich domach i dzieląc z nimi pożywieniem.
Podczas dzisiejszej uroczystości brat Lubowa Joseph złożył śluby wieczyste.
Historia i rozwój misji
Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych (OFM Conv) rozpoczął swoją misję w Ugandzie w 2001 roku wraz z dwoma polskimi misjonarzami: o. Stanisławem Zagórskim Ssonko i o. Bogusławem Dąbrowskim Kalungim. Przybyli oni na zaproszenie ówczesnego biskupa Kasana-Luweero, zmarłego później abp. Cypriana Kizito Lwangi.
Kakooge, znajdujące się obecnie w dystrykcie Nakasongola, stało się pierwszą franciszkańską placówką misyjną w kraju. Z tej jednej wspólnoty franciszkanie rozszerzyli swoją obecność na Matugga, Munyonyo, Gulu i Buwaya.
O. Male Ulman, rektor Munyonyo Martyrs Shrine-Minor Basilica oraz delegat prowincjalny franciszkanów w Ugandzie, powiedział, że rozwój ten pokazuje, jak głęboko misja franciszkańska zakorzeniła się w kraju.
„Rozpoczynając od jednej małej misji w Kakooge w 2001 roku, bracia rozszerzyli swoją działalność na Matugga, Munyonyo, Gulu i Buwaya, jednocześnie tworząc domy formacyjne dla postulantów i braci w początkowej formacji” – powiedział o. Male.
W Kakooge franciszkanie założyli klasztor św. Judy Apostoła i przejęli odpowiedzialność za parafię św. Judy oraz jej placówki duszpasterskie. Klasztor został kanonicznie erygowany 25 marca 2003 roku.
W 2009 roku franciszkanie rozszerzyli swoją misję na Matugga, po zaproszeniu ze strony abp. Lwangi, który po przeniesieniu do archidiecezji Kampali rozpoczął tam swoją posługę. Parafia św. Franciszka z Asyżu została ustanowiona w 2010 roku, natomiast klasztor Niepokalanego Poczęcia został kanonicznie erygowany 8 grudnia 2012 roku.
Kolejny ważny etap obecności franciszkanów w Ugandzie nastąpił w 2013 roku, gdy abp Lwanga powierzył im Sanktuarium Męczenników Ugandyjskich w Munyonyo w celu jego rozwoju i sprawowania opieki duszpasterskiej.
Munyonyo zajmuje szczególne miejsce w historii Męczenników Ugandy. To właśnie tam skazano na śmierć m.in. św. Andrzeja Kaggwę, św. Denisa Ssebuggwawo i św. Pontiana Ngondwe, zanim zostali przewiezieni do Namugongo.
Pod kierownictwem franciszkanów dawniej skromne miejsce pielgrzymkowe zostało rozbudowane i stało się jednym z najważniejszych katolickich sanktuariów Ugandy. Nowe sanktuarium konsekrowano w 2017 roku, a w 2019 roku podniesiono je do godności bazyliki mniejszej.
Parafia Męczenników Ugandy w Munyonyo przyjmuje obecnie tysiące pielgrzymów z Ugandy i z zagranicy, a także zapewnia młodym franciszkanom formację filozoficzną. Prowadzi również kaplicę wieczystej adoracji, otwartą w 2025 roku.
GULU I BUWAYA
Rozwój obecności franciszkanów trwa nadal – w Gulu i Buwaya powstają dwie nowe misje.
Klasztor Gulu – Alokolum został formalnie erygowany 22 sierpnia 2026 roku, a jego pierwszym gwardianem ustanowiono o. Józefa Matułę. Misja będzie koncentrować się na duszpasterstwie, katechezie, formacji młodzieży i towarzyszeniu duchowym wspólnotom, które odbudowują się po dziesięcioleciach konfliktów zbrojnych i przymusowych przesiedleń.
Misja w Buwaya, położona w dekanacie Entebbe archidiecezji Kampali, została powierzona franciszkanom przez abpa Paula Ssemogerere we wrześniu 2024 roku. Obecnie jest zarządzana z Munyonyo i ma w przyszłości stać się samodzielną parafią obsługującą wspólnoty na stałym lądzie oraz kilka wysp na Jeziorze Wiktorii.
Plany dotyczące Buwaya obejmują budowę stałego klasztoru, kościoła parafialnego pw. św. Antoniego z Padwy, sali parafialnej oraz przyszłego sanktuarium poświęconego św. Antoniemu.
POWOŁANIA MISYJNE
O. Male powiedział, że jednym z największych osiągnięć misji jest rozwój rodzimych powołań franciszkańskich. Choć pierwsi misjonarze byli Polakami, z czasem coraz więcej młodych Ugandyjczyków wstępuje do zakonu.
„Obecnie ponad 45 młodych mężczyzn jest w formacji, co czyni Delegaturę Ugandy jedną z najmłodszych i najbardziej dynamicznych pod względem powołań w całym Zakonie” – powiedział.
„Rosnąca liczba ugandyjskich powołań, rozwijające się dzieła duszpasterskie oraz otwieranie nowych misji pokazują, że franciszkański charyzmat głęboko zakorzenił się w Ugandzie” – stwierdził o. Male oraz podkreślił, że „Pozostajemy zaangażowani w życie Ewangelią poprzez braterstwo, pokorę, służbę i pokój”.
Ponadto siedmiu Ugandyjczyków zostało wyświęconych na kapłanów w ramach Zakonu.
O. Male oddał hołd zmarłemu abp. Lwandze za powierzenie franciszkanom trzech z pięciu miejsc, w których obecnie pełnią posługę. Podziękował również abpowi Ssemogerere, abpowi Raphaelowi p’Mony Wokorachowi oraz bp. Lawrence’owi Mukasie za ich nieustanne duchowe przewodnictwo i wsparcie.
Sarah Biryomumaisho, Uganda