Benedykt XVI
«SPIRITUM SANCTUM». BULLA KANONIZACYJNA, W KTÓREJ DOKONUJE SIĘ KANONIZACJI RÓWNOWAŻNEJ HILDEGARDY Z BINGEN
Rzym, 10 maja 2012 r.
Benedykt XVI, Sługa Sług Bożych, na wieczną rzeczy pamiątkę.
«Prośmy nieustannie Ducha Świętego o święte i odważne kobiety w Kościele, jak św. Hildegarda z Bingen, aby korzystając z otrzymanych od Boga darów, wnosiły swój cenny i szczególny wkład, przyczyniając się do duchowego wzrostu naszych wspólnot oraz Kościoła naszych czasów».
Słowa te, którymi zakończyliśmy Naszą katechezę 8 września 2010 roku, tworzą niezwykłą więź między życiem tej kobiety, która żyła w średniowieczu, a drogą, do której przebywania Lud Boży jest nieustannie wzywany w ciągu swoich dziejów. Życie, duchowość i kult Hildegardy z Bingen stanowią bowiem niezwykle spójne i pełne świadectwo trwałej wartości głębokiej komunii z Bogiem, dzięki której wszystkie stworzenia, jako dzieła Stwórcy, pozostają ze sobą w harmonii. Hildegarda nieustannie trwała przed Panem, gotowa natychmiast przyjąć Jego wolę.
Hildegarda urodziła się w 1089 roku w Bermersheim koło Alzey, w zamożnej rodzinie szlacheckiej. W wieku ośmiu lat została przyjęta do wspólnoty sióstr przy benedyktyńskim opactwie na Disibodenbergu, gdzie w 1115 roku złożyła śluby zakonne. Po śmierci Jutty von Sponheim, około 1136 roku, Hildegarda zajęła jej miejsce jako przełożona wspólnoty. Fundamentem jej duchowości była Reguła św. Benedykta, która wskazywała jej drogę do świętości, opartą na duchowej równowadze i roztropnym umiarze w praktykach ascetycznych. Ponieważ liczba mniszek wzrastała, przede wszystkim dzięki oddziaływaniu samej Hildegardy, około 1150 roku założyła klasztor na wzgórzu Rupertsberg koło Bingen, dokąd przeniosła się wraz z dwudziestoma siostrami. W 1165 roku założyła drugi klasztor w Eibingen, na przeciwległym brzegu Renu. Była ksienią obu klasztorów.
W obrębie klasztornych murów troszczyła się o duchowe i fizyczne dobro sióstr, przywiązując szczególną wagę do życia wspólnego, kultu Bożego i świętej liturgii. Poza klasztorem gorliwie zabiegała o umocnienie wiary i pobożności chrześcijańskiej, przeciwstawiając się szerzeniu herezji katarów, wspierając poprzez pisma i przepowiadanie odnowę Kościoła oraz działając na rzecz poprawy dyscypliny i życia duchowieństwa.
Na prośbę Naszych Poprzedników Hadriana IV, a następnie Aleksandra III, Hildegarda prowadziła owocną działalność apostolską — co w tamtych czasach należało do rzadkości — podejmując od 1159 roku podróże, podczas których przemawiała zarówno na placach publicznych, jak i w niektórych katedrach, między innymi w Kolonii, Trewirze, Liège, Moguncji, Metzu, Bambergu i Würzburgu. Jej głębokie doświadczenie mistyczne oraz pisma poświęcone kultowi Bożemu i duchowości przyniosły wielki pożytek zarówno wiernym, jak i wybitnym osobistościom jej epoki, przyczyniając się do znaczącej odnowy teologii, wiedzy o świecie przyrody oraz muzyki.
W Hildegardzie z Bingen można dostrzec niezwykłą zgodność między nauką a codziennym życiem. Cnoty, które praktykowała w stopniu wyjątkowym, były głęboko zakorzenione w Piśmie Świętym, liturgii i nauczaniu Ojców Kościoła, a rozwijała je roztropnie w świetle Reguły św. Benedykta. Przenikliwy umysł i dar rozumienia rzeczy Bożych łączyła z nieustannym posłuszeństwem, prostotą, miłością i gościnnością. W licznych pismach starała się ukazywać wyłącznie Boże Objawienie oraz prowadzić do poznania Boga w Jego nieskalanej miłości.
Nauczanie Hildegardy wyróżnia się zarówno głębią i trafnością interpretacji, jak i oryginalnością jej wizji, które przekraczają granice epoki, w której żyła. Jej teksty, przeniknięte prawdziwą «miłością poznania», zachowują niezwykłą świeżość i siłę w rozważaniu tajemnicy Trójcy Przenajświętszej, Wcielenia, Kościoła i człowieka, a także świata przyrody jako Bożego stworzenia, które należy szanować i chronić.
Latem 1179 roku Hildegarda ciężko zachorowała. Otoczona siostrami, ciesząc się opinią świętości, zmarła 17 września 1179 roku w klasztorze na Rupertsbergu koło Bingen.
Ze względu na opinię świętości, która po jej śmierci jeszcze bardziej się rozpowszechniła, również za sprawą licznych cudów przypisywanych jej wstawiennictwu, mniszki z Rupertsbergu zwróciły się do Naszego Poprzednika Grzegorza IX z prośbą o wyniesienie do chwały ich ziemskiej matki i mistrzyni. Listem Apostolskim z 27 stycznia 1228 roku Papież powierzył kilku prałatom z Moguncji przeprowadzenie odpowiednich dochodzeń. Po około pięciu latach wykonali oni powierzone zadanie i 16 grudnia 1233 roku akta procesu przesłano do Rzymu wraz z żywotem Hildegardy, jej pismami oraz opinią na ich temat sporządzoną przez wydział teologiczny Uniwersytetu Paryskiego, którą Wilhelm z Auxerre ujął krótko w słowach: «To, czego nauczają mistrzowie, nie jest słowem ludzkim, lecz Bożym».
Z powodu pewnych braków proceduralnych akta zostały jednak odesłane sędziom wraz z pismem papieskim wskazującym, co należy uzupełnić. Pomimo tych przeszkód powszechne uznanie świętości Hildegardy było oczywiste i stale się rozszerzało. Jej imię wpisano do miejscowych martyrologiów i wkrótce zaczęto oddawać jej kult, na który zezwoliły władze kościelne diecezji mogunckiej.
Następnie Nasz Poprzednik Jan XXII udzielił klasztorowi na Rupertsbergu kilku odpustów, wyraźnie wspominając «święto św. Hildegardy». Był to pierwszy dokument papieski, zatwierdzony 26 sierpnia 1326 roku, w którym określono ją mianem «świętej». Od tego czasu jej świętość była stale odnotowywana w oficjalnych martyrologiach. Reskryptem z 21 lutego 1940 roku Czcigodny Sługa Boży Pius XII zezwolił, aby kult «świętej Hildegardy, dziewicy», ograniczony wcześniej jedynie do niektórych Kościołów lokalnych w Niemczech, został rozszerzony na cały kraj. Również Nasz Poprzednik bł. Jan Paweł II w 1979 roku, z okazji osiemsetnej rocznicy śmierci Hildegardy, publicznie nazwał ją «świętą». My sami uczyniliśmy podobnie podczas audiencji generalnych w 2010 roku.
6 marca 1979 roku Nasz Czcigodny Brat Joseph Kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego Höffner, Arcybiskup Metropolita Kolonii i Przewodniczący Konferencji Episkopatu Republiki Federalnej Niemiec, wraz ze wszystkimi członkami tej Konferencji, do których należeliśmy również My, wówczas Kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego i Arcybiskup Metropolita Monachium i Fryzyngi, przedłożył bł. Janowi Pawłowi II prośbę o ogłoszenie Hildegardy z Bingen Doktorem Kościoła Powszechnego.
W prośbie tej Nasz Czcigodny Brat podkreślał prawowierność nauki Hildegardy, uznaną już w XII wieku przez Naszego Poprzednika Eugeniusza III, nieprzerwanie trwającą wśród ludu opinię o jej świętości, a także wybitną wartość jej pism z zakresu teologii, nauk przyrodniczych i muzyki. Do wspomnianej prośby dołączono następnie kolejne, przede wszystkim pochodzące od mniszek klasztoru w Eibingen noszącego jej imię. Oprócz prośby dotyczącej uznania świętości wystąpiono również o nadanie jej tytułu «Doktora Kościoła Powszechnego».
Za Naszą zgodą Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych przygotowała zatem starannie Positio dotyczące kanonizacji oraz nadania Hildegardzie z Bingen tytułu Doktora Kościoła Powszechnego. Ponieważ chodziło o wybitną mistrzynię teologii, zezwoliliśmy na odstąpienie od wymogu określonego w art. 73 Konstytucji Apostolskiej Pastor bonus. Podobnie postąpiliśmy w odniesieniu do cudu wymaganego do kanonizacji, ponieważ utrwalona opinia o nadzwyczajnych znakach związanych z Hildegardą była w pełni potwierdzona.
Sprawę tę pozytywnie rozpatrzyli Kardynałowie i Biskupi zgromadzeni na Sesji Plenarnej 20 marca 2012 roku, której relatorem był Nasz Czcigodny Brat Angelo Kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego Amato, Prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych. Podczas audiencji 10 maja 2012 roku tenże Nasz Czcigodny Brat szczegółowo poinformował Nas o stanie sprawy oraz o jednomyślnym stanowisku Ojców uczestniczących we wspomnianej Sesji Plenarnej Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych. Po dojrzałym rozważeniu wszystkiego, z pełną świadomością zatwierdziliśmy stanowisko tejże Kongregacji i postanowiliśmy, aby kult tej najgodniejszej uczennicy Chrystusa odtąd i na przyszłość został rozciągnięty na cały Kościół.
Dlatego na chwałę Boga, dla umocnienia wiary i wzrostu życia chrześcijańskiego, mocą Naszej władzy apostolskiej orzekamy, że Hildegarda z Bingen, mniszka profeska Zakonu św. Benedykta, jest Świętą, i postanawiamy, aby została wpisana do Katalogu Świętych oraz aby w całym Kościele Powszechnym była pobożnie czczona i wzywana wśród Świętych.
Jesteśmy przekonani, że Nasza decyzja o kanonizacji równoważnej tej kobiety, wyróżniającej się świętością życia i wiedzą teologiczną, przyniesie Kościołowi duchowe owoce. Hildegarda bowiem całkowicie oddała się Bożemu zamysłowi i dochowała mu wierności z wytrwałością, każdego dnia potwierdzając swoim życiem, że Bóg i Jego królestwo zajmują pierwsze miejsce. Z jej głębokiej więzi z Chrystusem wypływała niezwykła płodność jej działalności kulturalnej, która rozświetliła epokę, w której żyła, i pozostaje trwałym wzorem poszukiwania prawdy oraz dialogu ze światem.
Zwłaszcza kobiety mogą odnaleźć w niej jasny i w pełni urzeczywistniony wzór życia. Naśladując Maryję Dziewicę, Hildegarda w najwyższym stopniu urzeczywistniała wartości właściwe kobiecie, dając świadectwo serdeczności, łagodności, męstwa i równowagi, pogody ducha oraz macierzyńskiej troski, a także wnosząc szczególny wkład w życie Kościoła, Ciała Chrystusa. Rozważając jej życie i duchowe rysy, możemy jaśniej i głębiej zrozumieć przenikliwą intuicję Naszego Poprzednika bł. Jana Pawła II, który w Liście Apostolskim Mulieris dignitatem z 15 sierpnia 1988 roku mówił o «geniuszu kobiety» i jego różnorodnych przejawach.
Pragniemy wreszcie, aby ta Nasza decyzja pozostała mocna, niezmienna i nieodwołalna. Życzymy również, aby została przyjęta z radością i wdzięcznością zarówno przez pasterzy Kościoła, jak i przez wiernych, którzy, wpatrując się w światło promieniujące z cnót i duchowej mądrości św. Hildegardy, będą mogli wraz z nią głosić chwałę Boga i, pozostając w komunii ze świętymi Apostołami Piotrem i Pawłem oraz wszystkimi mieszkańcami nieba, gorliwie postępować drogą świętości.
Dan w Rzymie, u Świętego Piotra, dnia 10 maja roku Pańskiego 2012, w ósmym roku Naszego Pontyfikatu.
JA, BENEDYKT
Biskup Kościoła Katolickiego
Marcellus Rossetti
Protonotariusz Apostolski
Tłumaczenie OKM
AAS CIV/2012, nr 11, s. 863-867
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana