Jan Paweł II
PRZESŁANIE DO RODZINY CYSTERSKIEJ Z OKAZJI DZIEWIĘĆSETNEJ ROCZNICY ZAŁOŻENIA OPACTWA CÎTEAUX
Watykan, 06 marca 1998 r.
Do członków Rodziny Cysterskiej
z okazji dziewięćsetnej rocznicy
założenia opactwa Cîteaux
1. W roku, w którym opactwo Cîteaux z wielkim zapałem obchodzi dziewięćsetną rocznicę swojego założenia, pragnę z radością włączyć się w dziękczynienie wielkiej rodziny cysterskiej, która poprzez to wydarzenie stara się na nowo sięgnąć do źródeł swego pierwotnego charyzmatu, aby tam rozpoznać obietnicę nowej żywotności.
2. U progu trzeciego tysiąclecia, gdy cały Kościół przygotowuje się do Wielkiego Jubileuszu, wspominamy prorockie dzieło Roberta z Molesme i jego towarzyszy, którzy w 1098 roku założyli „nowy klasztor”, aby spełnić swoje gorące pragnienie „odtąd trzymać się ściślej i doskonalej Reguły świętego Benedykta” (Exordium parvum). Regułę tę odczytali na nowo w świetle wcześniejszej tradycji duchowej, a zarazem objaśniali ją poprzez odczytywanie znaków czasu. Żyjąc w sposób bardziej autentyczny wymaganiami życia monastycznego, odnajdywali wewnętrzną harmonię konieczną do poszukiwania Boga w pokorze, posłuszeństwie i świętym zapale.
Wiernie zachowując Regułę św. Benedykta w jej czystości i surowości, założyciele Cîteaux – Robert, Alberyk i Stefan – dali początek nowej formie życia monastycznego. Ich życie zakonne miało być całkowicie oddane doświadczeniu Boga żywego, które przeżywali, idąc za Chrystusem wraz z braćmi, w prostocie i ubóstwie według Ewangelii. Poprzez samotność pragnęli żyć dla Boga, budując jednocześnie wspólnotę braterską. Przez wyrzeczenie, surowe i pracowite życie, dążyli do wspierania wzrostu nowego człowieka.
3. Charyzmat Cîteaux, który szybko się rozprzestrzenił, wniósł bardzo ważny wkład w dzieje duchowości i kultury Zachodu. Od XII wieku czterysta już istniejących klasztorów stało się w całej Europie ośrodkami intensywnego życia duchowego. Dla założycieli i ich uczniów – zwłaszcza Bernarda z Clairvaux, Wilhelma z Saint-Thierry, Guerrica z Igny, Aelreda z Rievaulx, Izaaka ze Stella, Amadeusza z Lozanny, Gilberta z Holandii, Baldwina z Ford, Jana z Ford oraz Adama z Perseigne – Reguła była znakomitym przewodnikiem i doradczynią życia wewnętrznego. W Benedykcie odkrywali oni bogactwo nauczania o pokorze, posłuszeństwie, miłości i bojaźni Bożej; co więcej, byli pobudzani do bezpośredniego czerpania z Ewangelii i z Ojców Kościoła.
Cystersi bardzo szybko rozwinęli głęboką duchowość opartą na solidnej antropologii teologicznej, skoncentrowanej na obrazie i podobieństwie człowieka do Boga. Również inne aspekty życia duchowego, już obecne u św. Benedykta, takie jak poznanie siebie, nauka o miłości czy kontemplacja mistyczna, zostały dalej rozwinięte. Dominici schola servitii stała się także schola caritatis. Dostrzec tu można głębsze rozumienie człowieka w jego zdolności do miłości i do wolnej odpowiedzi na miłość, przy jednoczesnym poddaniu się prowadzeniu rozumu. Humanizm ten opierał się na Bożej ekonomii zbawienia i na łasce, a szczególnie na Wcieleniu w jego najbardziej ludzkim wymiarze.
4. Reforma cysterska odcisnęła w ten sposób głębokie piętno na odnowie liturgii, którą uprościła i ujednoliciła. Dzisiaj, w celebracjach wspólnotowych naznaczonych szlachetnością i umiarem, mnisi i mniszki dają jasne świadectwo swojemu powołaniu do uwielbienia Boga oraz do wstawiennictwa za Kościół i za świat, w jedności z modlitwą wszystkich chrześcijan. W Eucharystii i Liturgii Godzin, które odsłaniają tajemnicę Chrystusa i ukazują prawdziwą naturę Kościoła, wyrażają w sposób szczególny swoją głęboką jedność z Panem i z Jego dziełem zbawienia. Czerpiąc z nich codzienny pokarm, w harmonijnej równowadze z życiem pracy, dają mocne świadectwo sensu swojej szczególnej misji wśród ludzi.
Także sztuka cysterska, oddana na służbę życia monastycznego, rozwinęła się w harmonijnym pięknie budowli, które głoszą Boski blask i chwałę. Przez swą elegancję, ogołoconą ze wszystkiego, co mogłoby przeszkadzać w spotkaniu ze Stwórcą, prowadzi ona człowieka ku Bogu, dając mu przedsmak Jego szlachetności i dobroci. W ten sposób zaprasza do modlitwy i do pielęgnowania życia wewnętrznego, które prowadzi do poznania Pana.
Bracia i siostry, spadkobiercy dziedzictwa cysterskiego, proszę was, abyście pozostali gorliwymi i pełnymi entuzjazmu świadkami poszukiwania Boga: przez sprawowanie liturgii, źródła i szczytu waszego życia monastycznego; przez lectio divina, czyli uważne słuchanie i rozważanie słowa Bożego, przyjmowanego w pokorze i radości; a także przez częstą praktykę modlitwy myślnej, zgodnie z zachętą waszego ojca, św. Benedykta. Odkryjecie w niej niewyczerpane źródło pokoju wewnętrznego, którym będziecie pragnęli hojnie dzielić się ze wszystkimi.
5. Nasza epoka doświadcza nowego zainteresowania cysterskim dziedzictwem kulturowym i duchowym, wyrażającym się w waszych klasztorach, które dobrze znają szczegóły własnej historii, kontekst swojej obecności oraz sposób odpowiadania na oczekiwania Kościołów lokalnych. Wiele osób, dzięki gościnności, jaką oferują klasztory, może podjąć i przemyśleć zasadnicze pytania duchowe. Braterska wspólnota wiary pozwala dostrzec czynnik stabilizujący w społeczeństwie, w którym zanikają najbardziej fundamentalne punkty odniesienia, zwłaszcza dla młodych. Synowie i córki Cîteaux, Kościół oczekuje od was, abyście uczynili wasze klasztory „wymownym znakiem komunii, gościnnym domem dla szukających Boga i spraw duchowych, szkołami wiary i prawdziwymi ośrodkami studiów, dialogu i kultury, które służą budowaniu życia kościelnego i społeczeństwa ziemskiego w oczekiwaniu na nadejście Królestwa niebieskiego” (Vita consecrata, 6).
Zachęcam was również, stosownie do okoliczności, do roztropnego i prorockiego rozeznawania udziału wiernych świeckich w waszej rodzinie duchowej – jako „tak zwanych członków stowarzyszonych albo, w odpowiedzi na warunki panujące w niektórych kulturach, jako osób, które przez pewien czas w pełni dzielą życie wspólnotowe instytutu” (Vita consecrata, 56) oraz jego zaangażowanie w kontemplację – pod warunkiem jednak, że nie ucierpi specyficzna tożsamość waszego życia monastycznego.
6. Upamiętnienie założenia Cîteaux przypomina nam również miejsce tego wielkiego ruchu odnowy duchowej w chrześcijańskich korzeniach Europy. Z radością przyjmuję wiadomość, że w czasie tego roku jubileuszowego liczne inicjatywy podkreślą ten aspekt cysterskiego dziedzictwa. Owocność waszego charyzmatu nie ogranicza się jedynie do wspólnot monastycznych, lecz stała się wspólnym skarbem całego chrześcijaństwa. W czasie, gdy Europa jest budowana, żywię nadzieję, że ci, którzy ją inspirują, znajdą w duchu Cîteaux elementy głębokiej odnowy duchowej, na których można oprzeć europejskie społeczeństwo.
7. Pragnienie nowego życia przez naśladowanie Chrystusa, które od samego początku naznaczyło Cîteaux, pozostaje intuicją niezwykle aktualną. Reguła bowiem wskazuje każdemu bezpośrednią drogę do doskonałości ewangelicznej, poprzez roztropną równowagę między różnymi tradycyjnymi praktykami monastycznymi. Mnisi znajdują w nich odpowiednie środki prowadzące dopuritas cordis i unitas spiritus z Bogiem. Zostało to ostatnio podkreślone przez Synod o życiu konsekrowanym, który pragnął uwydatnić prorocki i duchowy wymiar życia zakonnego. „W naszym świecie, gdzie ślady Boga wydają się często zatarte, pilnie potrzebne jest zdecydowane świadectwo prorockie osób konsekrowanych. Jego przedmiotem powinno być przede wszystkim pierwszeństwo Boga i dóbr przyszłych, czego przejawem jest naśladowanie Chrystusa czystego, ubogiego i posłusznego, całkowicie oddanego chwale Ojca oraz miłości do braci.” (Vita consecrata, 85).
Powracając dziś do pierwotnego natchnienia, po dziewięciu wiekach ciągłej historii, choć nie zawsze wolnej od trudności, rodzina cysterska odnajduje się w łasce założycielskiej pierwszych Ojców. Odkrywa ona również uprawnioną różnorodność swoich tradycji, które są skarbem dla wszystkich i wyrażają żywotność pierwotnego charyzmatu; w nich Kościół dostrzega działanie jednego Ducha na fundamencie tego samego daru.
W tej celebracji założenia Cîteaux serdecznie zachęcam wspólnoty tworzące wielką rodzinę cysterską, aby wspólnie wkroczyły w nowe tysiąclecie w prawdziwej komunii, we wzajemnym zaufaniu i z poszanowaniem tradycji przekazanych przez historię. Niech ta rocznica „nowego klasztoru”, który przez dziewięć wieków wywarł tak wielki wpływ na Kościół i świat, będzie dla wszystkich przypomnieniem wspólnych początków i pochodzenia, a zarazem symbolem jedności, którą zawsze trzeba przyjmować i budować!
8. Aktualność i żywotność charyzmatu Cîteaux u schyłku drugiego tysiąclecia zostały naznaczone świadectwem Ewangelii dawanym w sposób szczególnie wymowny przez licznych synów i córki rodziny cysterskiej. Pragnę wspomnieć ojca Cypriana Michała Iwene Tansiego, którego w tych samych dniach, gdy odbywają się obchody dziewięćsetnej rocznicy Cîteaux, będę miał radość beatyfikować w Nigerii, jego ojczyźnie, gdzie z wielkim oddaniem pracował nad głoszeniem Ewangelii swoim rodakom.
Ofiara trapistów z Tibhirine pozostaje wciąż żywa w naszych sercach. Męczennicy miłości Boga do wszystkich ludzi, stali się twórcami pokoju, oddając swoje życie. Zapraszają uczniów Chrystusa, aby mieli wzrok utkwiony w Bogu i przeżywali miłość aż do końca, pamiętając nade wszystko, że nie można iść za Chrystusem bez wyrzeczenia. Wspominajcie ich jako cenny duchowy skarb dla rodziny cysterskiej i dla całego Kościoła!
9. Przywołując słowa św. Bernarda: „Jeśli Maryja cię strzeże, nie masz się czego lękać; z Nią jako przewodniczką nigdy nie zaznasz zmęczenia; dzięki Jej przychylności osiągniesz cel” (De laudibus Virginis Matris, Hom. 2), polecam was opiece Najświętszej Maryi Panny, Królowej Cîteaux. Składając szczególne pozdrowienie wspólnocie „nowego klasztoru”, która obchodzi także setną rocznicę powrotu mnichów po długiej przerwie, udzielam z serca Apostolskiego Błogosławieństwa wszystkim członkom rodziny cysterskiej.
Watykan, 6 marca 1998 r.
IOANNES PAULUS PP. II
Tłumaczenie OKM
Za: www.vatican.va
Copyright © Dykasterium ds. Komunikacji – Libreria Editrice Vaticana